Een reeks verkiezingsweetjes

Op zondag 13 juni trekken zo'n 7,7 miljoen Belgen naar de stembus om 150 Kamerleden en 40 rechtstreeks verkozen senatoren aan te duiden. Hieronder zetten we enkele feiten en cijfers over de stembusgang op een rij.

In totaal worden 7.726.632 landgenoten opgeroepen om op 13 juni te gaan stemmen, van wie 52 procent vrouwen en 48 procent mannen. Sinds de vorige federale verkiezingen in 2007 zijn er zo'n 5.000 nieuwe kiezers bijgekomen. Ter vergelijking: in 2007 waren er 160.000 nieuwe kiezers ten opzichte van de federale verkiezingen van 2003.
 
Alle Belgen die ingeschreven zijn in het bevolkingsregister, die 18 zijn en die niet strafrechtelijk uitgesloten of geschorst zijn van het kiesrecht moeten zich aanmelden bij het kiesbureau.
 
Volmacht
Kiezers die niet naar het kiesbureau kunnen komen, kunnen hun stem uitbrengen via een volmacht. Zieken, mensen die moeten werken of op reis zijn, studenten en gevangenen kunnen via een volmacht stemmen. Er moet een volmachtformulier meegegeven worden met de volmachthouder. Afhankelijk van de reden voor de volmacht moeten ook een medisch attest, een verklaring van de werkgever of de onderwijsinstelling, een attest van de strafinstelling of van de burgemeester voorgelegd worden. Elke kiezer mag maar één volmacht krijgen.
 
Belgen in het buitenland kunnen via een volmacht stemmen of zelf gaan stemmen in de diplomatieke of consulaire beroepspost in de buurt van hun verblijfsplaats. Ze moesten zich dan vóór 17 mei inschrijven als kiezer en aangeven in welke gemeente, en dus kieskring, ze zich willen inschrijven. In totaal zullen welgeteld 42.489 Belgen in het buitenland hun stem uitbrengen, een pak minder dan de 120.000 in 2007. Een derde van de kiezers in het buitenland registreerde zich in de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde.
 
Wie niet gaat stemmen, kan gestraft worden met een berisping of een geldboete tussen 27,5 en 55 euro. Wie herhaaldelijk de stemplicht niet naleeft, riskeert een boete tot 137,5 euro en een schrapping van de kiezerslijsten voor tien jaar.
 
Stembureaus
Op zondag 13 juni gaan de stembureaus om 08.00 uur open. Stembureaus waar met potlood en papier wordt gestemd, sluiten om 13.00 uur. Waar met de computer wordt gestemd wordt, kan dat tot 15.00 uur. De eerste uitslagen van de geautomatiseerde kantons (62 van de 208 kantons) worden vanaf 16.00 uur verwacht. Na de sluiting van de kiesbureaus moeten de kantonhoofdbureaus immers de resultaten nog verzamelen en doorsturen naar Binnenlandse Zaken. Van zodra een kwart van de resultaten beschikbaar is, zal het departement prognoses over zetelverdelingen en de namen van de verkozenen beginnen verspreiden.
 
Voor de Kamer zijn er 11 kieskringen, die op basis van de grootte van de bevolking een bepaald aantal volksvertegenwoordigers naar het parlement sturen. Het gaat om Antwerpen (24 zetels), Brussel-Halle-Vilvoorde (22), Oost-Vlaanderen (20), Henegouwen (19), West-Vlaanderen (16), Luik (15), Limburg (12), Leuven (7), Namen (6), Waals-Brabant (5) en Luxemburg (4). In totaal levert dat 150 Kamerleden op, 88 Vlaamse en 62 Franstalige.
 
Voor de Senaat worden 40 politici rechtstreeks verkozen. Dat gebeurt in een Nederlandstalig kiescollege, dat 25 senatoren rechtstreeks mag aanduiden, en een Franstalig kiescollege, dat 15 senatoren aanduidt. Pas later worden de gemeenschapssenatoren (10 Vlaamse, 10 Franstalige en één Duitstalige) en de gecoöpteerde senatoren (10) aangeduid.
 
Kamerlijsten
Er zijn voor deze verkiezingen in totaal 132 Kamerlijsten goedgekeurd met 2.801 kandidaten. Naast de traditionele partijen komen ook heel wat kleine partijen op, maar niet alle kleine partijen komen in elke kieskring op. In totaal dingen 11 Vlaamse partijen en een twingtigtal Franstalige partijen mee naar Kamerzitjes.
 
Voor deze verkiezingen zijn in totaal 21 Senaatslijsten goedgekeurd met 620 kandidaten. In het Nederlandstalig kiescollege hebben 10 partijen een lijst ingediend. In het Franstalig kiescollege komen 11 partijen op voor de Senaat. (belga/sps)