Iedere Belg moet 3.887 euro besparen

De volgende federale regering zal in haar vierjarige legislatuur 42 miljard euro, of bijna 4.000 euro per inwoner, aan besparingen of nieuwe inkomsten moeten vinden om de staatsfinanciën op orde te krijgen. Dat berekende het Planbureau.

Het Planbureau, een federale overheidsdenktank, slaat alarm over de Belgische staatsfinanciën. De Europese afspraken schrijven voor dat het begrotingstekort moet zakken naar 3 procent van het bruto binnenlands product tegen 2012 en volledig weggewerkt moet zijn tegen 2015. Dat kan alleen door vijf jaar lang fors te saneren, zegt het Planbureau. Als het beleid niet bijgestuurd wordt, zullen de begrotingstekorten jaar na jaar uitkomen op zowat 20 miljard euro.

De overheidsdenktank berekende hoeveel de Belgische staat moet vinden om die Europese normen te halen. Volgend jaar moet er als eerste stap 3,5 miljard euro aangezuiverd worden. In 2012 zou de overheid nog eens 5,2 miljard euro dieper moeten snijden, zodat de besparing in dat jaar op 8,7 miljard kan uitkomen. Zulke saneringsrondes van 3 à 5 miljard euro zullen verder moeten gaan tot 2015.

Een eenmalige schok zal dus onvoldoende zijn, waarschuwt het Planbureau. Alleen een opeenvolging van structurele besparingen brengt soelaas. Over de hele legislatuur (2010-2014) moet de opgetelde besparingsinspanning uitkomen op een bedrag van 41,9 miljard euro. De volgende federale regering, van welke pluimage ook, staat dus voor een loodzware taak. Tel je het jaar 2015 mee, dan komt de teller zelfs uit op 63,9 miljard euro. Uit de simulaties van het Planbureau blijkt dat het vooral bij de financiering van de federale overheid en van de sociale zekerheid fout dreigt te lopen. De inkomsten liggen er structureel lager dan de uitgaven. De begrotingen van de regionale overheden zullen wel hun evenwicht bereiken in 2015, als de conjunctuur weer aantrekt.
 
Vier mogelijke oplossingen
Het Planbureau reikt, in bedekte termen, vier mogelijke oplossingen aan: de sociale uitgaven verlagen, de belastingen verhogen, snoeien in de ambtenarenkosten of de financiële afspraken wijzigen tussen federaal en regionaal niveau. De denktank beseft dat er in elk scenario harde noten te kraken zijn. "De budgettaire inspanning ten laste van de federale overheid en de sociale zekerheid vormt een enorme uitdaging, gelet op de vermoedelijke omvang van de inspanningen en de te maken afwegingen."
 
Mogelijk worden de begrotingsproblemen nog onderschat. Het Planbureau gaat immers uit van een economische groei van gemiddeld 2 procent tussen 2010 en 2015. Als de groei lager uitkomt, zullen de belastinginkomsten tegenvallen en de sociale uitgaven hoger uitkomen, wat de begroting onder nog meer druk zou zetten. Bovendien zeggen alle specialisten dat een begrotingsevenwicht onvoldoende is om de kosten van de vergrijzing op te vangen. Om de pensioenen en de sociale bescherming te waarborgen zijn op lange termijn structurele begrotingsoverschotten nodig.
 
De Europese schuldnorm van 60 procent van het bbp is mijlenver weg. De staatsschuld zal volgend jaar wellicht de kaap van 100 procent weer overschrijden. Volgens een internationale vergelijking door managementschool IMD zal het tot 2035 duren voor ons land de Europese norm haalt. Daarmee is België het slechtst scorende land van de eurozone na Italië en Portugal.
 
Zowel IMD als het Planbureau vreest dat de overheid vooral de schuldputten zal moeten dempen, waardoor er weinig geld overblijft voor economisch beleid. Dat kan nefast zijn voor de concurrentiekracht van onze bedrijven. (Emmanuel Vanbrussel)
 
Lees het volledige verhaal vandaag in De Morgen