Bier: Orval

De Trappist Orval is een buitenbeentje. Hij wordt gebrouwen zoals geen enkel ander bier. Maar het is een smaakbom van uitzonderlijke kwaliteit.

In het Belgische trappistenlandschap is er een buitenbeentje dat je moeilijk ergens kan onderbrengen: Orval. Het is niet blond, niet bruin, maar licht amberkleurig met zelfs een oranje schijn. Er is slechts één Orval, in één fles. En het is bitter, erg bitter, wat zurig zelfs. Tijdens proeverijen confronteren we mensen graag eerstmet Orvalomde smaakpapillen eens goed wakker te maken. Vooral in Nederland, waar de mensen toch vooral pils drinken, durft dat wel eens een smaakshock teweegbrengen.

Orval is echter een bijzonder fris en doordrinkbaar bier, want het is niet zwaar (6,2 vol.%alc) en het bitterzurige smaakt steeds naar meer. Vanwaar komt die bitterheid? Allereerst door de dry hopping. In de bewaarkuipen waar het bier nagist, hangen letterlijk grote zakken met Styrian Golding-hopbellen te weken, als grote theezakjes. Ze doordrenken het bier met de bittere smaken van de hop. Dat doet geen enkele brouwer nog. En het zure trekje
in het bier? Dat komt van de wilde gisten in de lucht, de Brettanomyces 'orvaliensis'. Ze zorgen voor een verdere gisting in de fles en consumeren ook de suikers die de gebruikelijkegist niet kanomzetten, met een steviger boeket en meer alcohol tot gevolg. Meteen hebben we beide hoofdrolspelers van de Orval-smaak omschreven, bitter en zuur. En meteen kan ook de discussie losbarsten hoe oud je een Orval best drinkt. Jean-Marie Rock, de brouwmeester van Orval, is er zelf voorstander van om het bier jong of cru te drinken.

Je hebt dan natuurlijk de echte smaakbom met licht agressieve tonen van ruwe hop en dat tikkeltje Brettanomyces. Hij heeft in zijn proeflokaal boven in de brouwerij een tapinstallatie staan waar je het bier vers van het vat kandrinken. Ooit werden we tijdens een opendeurdag mee naar boven gesmokkeld om het bier te proeven. Fris en cruof brut... dat is het beste.Maar we hebbentoch ook begrip voor de diehards die per se hun Orval willen laten verouderen. De paters zelf laten het bier maar na zes maanden rijping vertrekken uit de brouwerij, om er zeker van te zijn dat de gistenhun werk hebben gedaan. Hoe langer je het bier echter laat rusten, hoe meer die Bretts hun stempel gaan drukken op het bier, en hoe minder men de effecten van drooghopping zal proeven. Het bier wordt dus minder droog, wat ronder en zachter. De Brettanomyces in de fles hebben traag maar zeker alle suikers afgebroken en dat laat zijn sporen na in de smaak. Zelf hebben we de proef op de som genomen en twee jaar geleden een voorraadje Orval besteld en het in een koele opslagplaats laten rusten. Nu gebruiken we het bier als opener tijdens proeverijen en dat zorgt telkens voor een waanzinnig succes.

Het bier is nu 2,5 jaar oud en het best op dronk. De balans tussen hopbitterheid en melkzuur is perfect, hoewel een flesje uit 2005 dat we onlangs kraakten, ook nog lekker smaakte. De brouwerij geeft als uiterste houdbaarheidsdatum vijf jaar op. Michael Jackson, die nooit graag zijn beste bier prijsgaf, gaf toch ooit toe. 'Orval' antwoordde hij aan het tijdschrift Zymurgy op hun vraag naar de 'kwintessens van het bier'.

Jackson had de complexe smaken van Orval in gedachten die zich openstellen zoals bij een ui die men pelt... Dat het bier complex is staat buiten kijf, maar het is ook populair. Dat ondervonden we in 2005 op een bierfestival van de provincie Namen in Ciney. Toen Michael Jackson, tijdens een van zijn laatste optredens, het talrijk opgekomen publiek naar hun lievelingsbier vroeg, verwachtte hij een of andere lokale pils, maar iedereen wou Orval. Tot slot nog een tip. In de Franse taal is Orval het enige mannelijke bier, en dus bestelt men, in dat andere deel van ons tweeledige land, 'un Orval'. De abdij van Orval kan je niet bezoeken, maar in het abdijwinkeltje kan je het bier en de lekkere Orval-kaas (Port Salut) kopen. In de nabijgelegen auberge L'Ange Gardien kan je proeven en iets eten.

Proef ook het bier dat de paters zelf drinken, 'Le Petit Orval' of Groene Orval, dat wat lichter is. (Ben Vinken)

• HERKOMST	Abdij Notre-Dame d’Orval
  FLES	kegelfles van 33 cl met kroonkurk
  ALCOHOLVOLUME	6,2 vol. % alc (meer is mogelijk bij ouder bier)
  UITZICHT	Licht amberkleurig: overvloedige gebroken-witte schuimkraag, die overgaat in een berg-en-dalstructuur.
  AROMA	Hoewel de bitterheid sterk overheerst, is ook een lichte zurige toets waarneembaar.
  SMAAK	Ook in de mond overheerst het bittere, dat echter zeer aangenaam overkomt. De bitterheid blijft lang hangen, het bier is niet voor niets drooggehopt.
  FOODPAIRING	Schitterend aperitief bij hapjes, zoals ibérico- of parmaham, maar ook lekker bij Provençaals bereide visgerechten of zalm, gebakken of gerookt, gegrilde makreel, haring… de frisse Orval met z’n zure toetsje kan ermoeiteloos mee overweg.