Sociaal overleg erop of eronder

Deze week zou duidelijk moeten worden of vakbonden en werkgevers erin slagen een nieuw sociaal akkoord op de rails te zetten. Pessimisme overheerst. 'Het is niet zeker dat er een akkoord komt.'

Minister van Werk Joëlle Milquet (cdH) riep de sociale partners op alles in het werk te stellen om een akkoord te sluiten over een nieuw interprofessioneel akkoord voor de komende twee jaar.

Vakbonden en werkgevers onderhandelen ondertussen twee weken over een nieuw interprofessioneel akkoord. Nieuws over de gesprekken die een loonnorm voor 2009-2010 voor de werknemers in de privésector moet vastleggen, viel er tot dusver nauwelijks te rapen. Daar kan de komende dagen verandering in komen. Deze week willen de sociale partners duidelijkheid of een akkoord mogelijk is.

De verwachtingen zijn niet hooggespannen. De onderhandelingen verlopen erg moeilijk. Met de economische crisis die in alle hevigheid toeslaat, gaat er dagelijks een pak jobs verloren. De bedrijven zien geen enkele ruimte voor enige loonsverhoging boven op de index. Anders komt hun concurrentiepositie verder onder druk te staan en dreigen nog meer jobs verloren te gaan.

De vakbonden tonen begrip voor de moeilijke economische toestand van de bedrijven, maar willen de onderhandelingstafel niet verlaten zonder concrete maatregelen om de koopkracht te verhogen. Ze eisen een loonsverhoging boven op de index.

De voorbije dagen deden allerlei voorstellen de ronde om die twee standpunten met elkaar te verzoenen. Er wordt gesproken over nieuwe lastenverlagingen op ploegenarbeid en overuren en over de uitbreiding van maaltijdcheques en een verhoging van de aanvullende pensioenen.

Een voorstel gaat uit van een beperkte loonstijging boven op de index, die gefinancierd wordt door de overheid. In dat scenario stijgen de nettolonen zonder dat dit de bedrijven een euro kost. De overheid zou immers een deel van de bedrijfsvoorheffing laten vallen.

De overheid houdt een enveloppe achter de hand om het sociale overleg te 'smeren'. In die enveloppe zou een bedrag van 400 miljoen euro steken, zo berichtte Le Soir. In ruil daarvoor zou een loonsverhoging boven op inflatie met een 0,5 procent mogelijk zijn.

Vakbonden en werkgevers noemden het bericht uit de lucht gegrepen. Van regeringszijde liet men weten dat de enveloppe van 400 miljoen euro slechts "een van de mogelijke pistes" is om een doorbraak te forceren in het sociaal overleg.

De regering hoopt dat de sociale partners het deze week op een akkoord gooien. Anders zal ze zelf de loonnorm voor 2009-2010 moeten bepalen. Daar bestaat in de regering-Leterme weinig animo voor.

Minister van Werk Joëlle Milquet moest gisteren toegeven dat de onderhandelingen "moeilijk" verlopen en dat het "niet zeker" is dat er een akkoord wordt bereikt. "We zien momenteel geen manier om de standpunten met elkaar te verzoenen", bevestigde een zegsman uit werkgeverskringen.

De vakbonden klagen dat de werkgevers de economische toestand almaar negatiever inschatten en zeggen dat op die manier een akkoord bijzonder moeilijk wordt. "Het is niet zeker dat er een interprofessioneel akkoord komt", zegt woordvoerster Greet Vandendriessche van de christelijke bond ACV. "Heel veel ondernemers zijn in paniek omdat de orderboekjes leeglopen. De bedrijven zeggen dat ze een loonsverhoging niet kunnen betalen. Maar je kunt van de vakbonden niet verwachten dat ze instemmen met een inleveringsoperatie of zware ingrepen aan de index."

In een toespraak zaterdag waarschuwde ACV-voorzitter Luc Cortebeeck uitdrukkelijk voor het uitblijven van een sociaal akkoord. "Het is niet onze keuze. Wij willen slagen, maar dan moet iedereen water in de wijn doen", zei hij. "Als we tot een akkoord komen, dan zal het een compromis zijn tussen enerzijds zorg voor concurrentiekracht en werkgelegenheid en anderzijds zorg voor koopkracht."

Er is haast geboden bij de onderhandelingen over een nieuw interprofessioneel akkoord. De regering wil weten hoeveel centen ze op tafel moet leggen om een akkoord mogelijk te maken. Dat geld kan dan worden ingeschreven in het relanceplan waaraan de overheden in België werken.

Ook voor de begroting is een snelle afronding van het overleg wenselijk. Door de economische crisis stevent de begroting af op een miljardentekort en zal de overheid meer geld op tafel moeten leggen voor het werkloosheidsstelsel. De vakbonden zijn bovendien vragende partij voor een verhoging van de sociale uitkeringen en de uitkeringen van werknemers die getroffen worden door de economische crisis. (Johan Corthouts)