Grieken op weg naar derde wereld

Jongeren verlaten het land, ouderen keren terug naar hun geboortedorp, kinderen worden opgevoed door grootouders, mensen staan in de rij bij de voedselbanken. Griekenland is nog geen derdewereldland, maar het lijkt er steeds meer op.

Nieuwe exodus
De Grieken migreren als zelden tevoren. Het leeuwendeel van de 50.000 Grieken die hun land sinds 2008 verlieten, is jonger dan dertig. Uit een recente peiling van de Eurobarometer blijkt dat 27 procent van de 15- tot 35-jarigen zijn leven over de grenzen wil herbeginnen. Behalve naar Noord-Europa migreren hoogopgeleide jonge Grieken ook naar Australië, Nieuw-Zeeland en Brazilië.

De situatie in eigen land is er dan ook naar: liefst 43 procent van de actieve min-24-jarigen zit zonder werk. Wie er wel heeft, verdient een habbekrats: 800 euro per maand voor jonge advocaten, 700 euro voor wie fulltime in een kledingzaak staat.

De oudere generaties migreren ook, maar binnen Griekenland zelf. Steeds meer veertigers en vijftigers verlaten de hoofdstad Athene om naar hun geboortedorp of -eiland terug te keren. Daar verbouwen de 'nieuwe ruralen' zelf goedkoop voedsel op akkertjes. De enige sector waar de werkgelegenheid het voorbije jaar toenam, is de kleinschalige landbouw. Ook 'crisiskookboeken' gaan als zoete broodjes over de toonbank.

Solidariteit
De door de EU en het IMF opgelegde hakbijloperaties doen zich vooral gevoelen in lonen en pensioenen. Veel Griekse loontrekkenden zagen hun salaris het jongste jaar met 20 tot 40 procent dalen. Brutolonen van 1.300 euro zijn de norm, terwijl gezinnen die voor hun kind op een privécrèche zijn aangewezen, daar 500 euro per maand voor moeten ophoesten. Doe daar de huurprijs voor een gemiddeld flatje bovenop, 600 euro, en er rest nauwelijks geld om van te leven.

Heel wat ouderen voeden hun kleinkinderen op omdat paps en mams twee of drie banen moeten combineren. Zelf moesten de Griekse gepensioneerden de voorbije maanden ook al fors inleveren, tot 20 procent. Noodgedwongen bloeien bijgevolg familiale en buurtsolidariteit. Ook informele, ruil- en tweedehandshandel doen het goed.

Voedselbanken
Als om drie uur 's middags de voedselbank in het oude centrum van Athene opengaat, barst de strijd voor het overleven los. In minder dan een halfuur tijd zijn de 1.200 maaltijden uitgedeeld. Gepensioneerden, alleenstaande moeders, werklozen, asielzoekers en migranten vullen elke middag een hele straat in de hoop bij de gegadigden te zijn. Wie niet aan de bak komt, moet scharrelen in de vuilnisbak.

In de stad Messolonghi zetten bewoners onlangs een voedselbank voor studenten op. Getuigen spraken over studenten die zo weinig te eten hadden dat ze haast flauwvielen.

Geen medicijnen meer
Farmaceutische multinationals hebben hun leverantie opgeschort aan Griekse ziekenhuizen die hun rekeningen niet langer betalen. Meerdere instellingen die al vier jaar hun facturen niet meer aflosten, krijgen geen kankermedicijnen meer. In sommige ziekenhuizen zitten ze zonder insuline.

Volgens de Griekse Vereniging voor Farmaceutische Ondernemingen hebben openbare ziekenhuizen tussen juni 2010 en juni vorig jaar nauwelijks 37 procent terugbetaald van de twee miljard euro die ze aan medicijnen uitgaven.

Bankrekeningen leeg
Sinds januari 2010 hebben de Grieken ruim 21 procent van hun totale banktegoeden teruggetrokken. Toen toenmalig premier Giorgios Papandreou de wereld verstomde met de aankondiging van een referendum, op 31 oktober vorig jaar, haalden klanten in drie dagen tijd vijf miljard euro van hun bankrekening af. Sommige bankiers betalen hun klanten tot 7 procent van hun tegoed in ruil voor de belofte dat ze hun centen toch maar bij hen laten staan. De Grieken zijn bang voor de bevriezing van hun euro's en de degradatie ervan tot drachmes.