48 uren in de Letse hoofdstad Riga

Het mannelijke deel van de reizigers naar Riga maakt geen geheim van zijn intenties: proeven van het inmiddels beruchte nachtleven. Eén televisiereportage volstond om van de Letse hoofdstad een oord van plezier en verderf te maken. Op de stadsplannetjes van de koppels staan dan weer de namen aangekruist van interessante musea en straten met de mooiste artnouveaugebouwen. Urbain Vandormael bracht voor Vamos een dag en nacht door in Riga, alias Miss Baltica.

Wanneer gaan?
Riga is een mooie herfstbestemming. Wacht niet te lang om te vertrekken, want in november klopt de winter er op de deur, dalen de temperaturen ver beneden het vriespunt, is het kort dag en verandert de Daugava in een grote schaatsbaan. Het traditionele toeristische seizoen start in mei-juni en bereikt zijn hoogtepunt in juli en augustus met temperaturen rond de 25 graden en weinig neerslag.

Hoe raak ik er?
AirBaltic (www.airbaltic.com) onderhoudt dagelijks een rechtstreekse lijnvlucht van Brussel naar Riga. Boeken op voorhand levert een goedkoop tarief op van om en bij de 105 euro heen en terug, taksen inbegrepen. De service aan boord is correct, de verwelkoming op de luchthaven hoffelijk. Buslijn 22a brengt u voor minder dan 1 euro in een ruk tot in het centrum. Een taxirit kost 8 à 10 euro, afhankelijk van de afstand tot het hotel.

Wegwijs
Wie gebruik wil maken van bus, trein of andere openbare diensten moet lati bij de hand hebben (1 euro = 0,70 lats). Het openbaar vervoer in Riga is goedkoop en zeer goed uitgebouwd: 8 tramlijnen en 62 bus- en trolleylijnen, aangevuld met tientallen kleine stadsbussen, rijden af en aan en bestrijken het hele grondgebied van de metropool. Ook de inkom voor musea, kerken en culturele events wordt meestal in lats afgerekend. In winkels en restaurants kun je wel zonder problemen met euro's betalen, ook al staan de prijzen er vaak in de lokale munt geafficheerd. Het ziet er niet naar uit dat Letland meteen zal overschakelen naar de euro, ook al is het land al sinds 2004 lid van de Europese Unie en de NAVO. Ook al gaat het goed met de economie van het land - de IT-sector bloeit en groeit er - toch blijft de inflatie hoog, waardoor een toetreding tot de eurozone niet mogelijk is.

Hoofdstad art nouveau
Als een stad aan stroom en zee ligt, multicultureel is, 800 jaar oud en ook nog eens een prachtig park bezit, dan heet ze Riga. In reisgidsen draagt ze de koosnaam 'hoofdstad van de art nouveau', en dat is geen overdrijving. Geen enkele andere stad ter wereld telt achthonderd artnouveauhuizen, in goede staat of in restauratie. De huizen dateren uit het begin van de jaren 1900 en zijn originele ontwerpen of kopieën van Mikhail Eisenstein. Eisenstein is vooral bekend om zijn prachtige decoraties. Voorgevels met grote en kleine ornamenten waren zijn handelsmerk, de invulling van het gebouw liet hij over aan zijn medewerkers. Een echte architect kun je hem dus niet noemen.

Belgisch ambassadeur Leopold Merckx resideert in zo'n rijkelijk aangekleed burgerhuis, op de vijfde verdieping in de Alberta iela 13. Op nummer 12 ligt het Janis Rozentals & Rudolfs Blaumanis Museum, dat een beeld ophangt van het alledaagse leven begin jaren 1900 alsook van de studio van de bekende Letse schilder Janis Rozentals, die onderverhuurde aan zijn goede vriend en romanschrijver Rudolfs Blaumanis. Zijn naam zegt u allicht niks, maar het mag u niet weerhouden het museum te bezoeken, al was het maar om de indrukwekkende trappenhal te bewonderen. In het Nationale Kunstmuseum (K. Valdemara 10a) loopt momenteel een overzichtstentoonstelling van - jawel - Janis Rozentals.

Het voormalige arsenaal (Torna 1) biedt nu onderdak aan het Arsenalmuseum, dat werk toont van hedendaagse Baltische kunstenaars. Het Bezettingsmuseum (Strelnieku lauk 1) ziet eruit als een zwarte doodskist en geeft een aangrijpend overzicht van het bijwijlen barbaarse optreden van de Duitse nazi's en Russische communisten in Letland. Wie zo'n Russische wreedaard op ware grootte wil zien, moet tram 21 nemen richting Motormuseum (Eizensteina 6), waar onder het communistische bewind motorfietsen werden gebouwd voor zowat alle Oostbloklanden. Nu wordt u hier begroet door niemand minder dan ex-partijchef Leonid Brezjnev in zijn gedeukte Rolls Royce. De collectie omvat ruim tweehonderd oldtimers, waaronder een replica van Stalins Packard. Voor wie heimwee krijgt naar huis: het kasteel van Riga (Torna iela) toont schilderijen van Vlaamse en Hollandse meesters.

Vrijheidsbeeld
Elke metropool die naam waardig beschikt over een vrijheidsbeeld en dat is in Riga niet anders. De ranke zuil is 43 meter hoog en ligt aan de Brivibas boulevard, 15 kilometer lang en dé centrale verkeersas van Riga. Een bevallig vrouwmens reikt drie gouden sterren ten hemel, zij staan voor de drie Letse provincies en symboliseren de eenheid van het land. Twee soldaten houden de wacht, in hun beste pak nog wel. Eén wacht duurt zestig minuten, geen minuut minder, geen minuut meer. De mimiek van hun gelaat vertoont geen enkele emotie, maar ga er maar van uit dat zij in hun binnenste elke minuut aftellen.

Van kerk naar opera
Toeristen houden van kerkbezoek. Het silhouet van de oude stad wordt bepaald door de 133 meter hoge spitse toren van de Petrikerk, met vergulde haan. De basiliek is een voorbeeld van baksteengotiek en vroege barok. Een lift voert kijklustige bezoekers naar een platform dat een panoramisch zicht op de stad biedt. In de schaduw van de basiliek bevindt zich de laatgotische Johanneskerk, die lang geleden toebehoorde aan de dominicaanse kloosterorde. De machtige Dom (Pils iela) is de grootste kerk van het Balticum en dateert uit de dertiende eeuw. Op geregelde tijden speelt de orgelist ingetogen kerkmuziek op de Walckerorgel die in 1884 de grootste orgel ter wereld was, met 6.718 pijpen. Hij bekoort door elegantie en zuivere klank. In Riga wordt verteld dat het makkelijker is met de lotto te winnen dan een kaartje te bemachtigen voor de opera. Het imposante gebouw van de Nationale Opera (Aspazijas bulvaris 3) ligt vlak bij het park, de ambitieuze intendant brengt voorstellingen van hoog niveau.

Groen hart
Het grote park vormt het groene hart van Riga en snijdt de stad middendoor. Het park is een trefpunt voor jong én oud. In de namiddag geeft de oudere generatie hier rendez-vous, in de vooravond wordt zij afgelost door rijen verliefde paartjes. Hebben ze concrete trouwplannen, dan hangen zij een gesigneerd hangslot aan de reling van een van de brugjes. Vooraf heeft hij haar een bosje bloemen cadeau gedaan. Wat hun hart niet zeggen kan, zeggen Letten met bloemen.

Dat verklaart meteen de vele kleurrijke bloemenstandjes voor de ingang van de vijf reusachtige markthallen, achter het station. Ze zijn 35 meter hoog en deden tijdens de Eerste Wereldoorlog dienst als montagehal voor de zeppelins. Nu komen de mensen er dagelijks inkopen doen. Het aanbod reikt van vers fruit en groenten over vlees tot vis, aangevuld met alles wat een familie aan huisraad en kleding nodig heeft. Iedereen ontmoet hier iedereen, in de markthallen gaan de laatste nieuwtjes en roddels over de tong, onder het motto 'nijd moet je verdienen, medelijden krijg je gratis'.

Eten en drinken
Letland bezit geen rijke eetcultuur. Uit eten gaan werd in deze arme uithoek lange tijd beschouwd als pure geldverspilling. Hét nationale gerecht is rodebietensoep, koud geserveerd. Commentaar overbodig. Sinds 1991 is hier ook op culinair vlak een en ander veranderd. In het oude stadscentrum bulkt het van leuke restaurants en toffe cafés, met interieurs in alle stijlrichtingen. Trakteert men u op een Black Balsam, kijk dan de andere kant uit. De gitzwarte kruidenlikeur is niet ieders smaak, in tegenstelling tot de lokale pils die niet moet onderdoen voor ons bier. De lokale bierliefhebbers zien dat anders. Zij zijn vaste klant van de brasserie Bon Vivant (Marstalu iela 8), hét Belgian Beer Café van de stad met dertig bekende Belgische bieren op de kaart, naast friet met mosselen.

Toeristen die op hun rondgang naar koffie met gebak snakken, moeten niet ver lopen. Sefpavars Vilhems (Skunu iela 6) serveert de beste pannenkoeken en de zachtste koffie van de hele stad. Over de beste chef-kok bestaat al evenmin discussie: de extravagante Martins Ritins heeft van Vincents (Elizabetes 19) dé eettempel van Riga gemaakt met gedurfde en verfijnde creaties. Zijn sorbet van rode bessen, à la minute aan tafel bereid, is een streling voor de tong en een spektakel voor het oog. Het klantenbestand van de mediagenieke Martins Ritins reikt van Albert II, koning der Belgen, tot Zsé Roberto, de begenadigde Braziliaanse voetballer.

Restaurant Otto Schwarz in Hotel de Rome (16) (Kalku iela 28) staat in vele bekende reisgidsen hoog gequoteerd, maar heeft het vertrek van zijn Duitse chef-kok niet kunnen opvangen. Daardoor stemt de kwaliteit niet meer overeen met de prijs. Voor wie in een restaurant ook zijn ogen de kost wil geven, is Citas Debisis (Skarnu 10/20) een aanrader, omwille van zijn eigentijdse, gedurfde aankleding.

Slapen
In Hotel Latvia (Elizabetes 55) brengt een supersnelle lift u 26 verdiepingen hoog naar de chique skylinebar, met het mooiste zicht over de stad en omgeven door de mooiste vrouwen die een uitnodiging voor een afspraak later op de avond niet afslaan. Hotel Monika (Elizabetes 21) biedt geen escortservice. Het prachtige gebouw in art nouveau ligt tegenover de ingang van het Kronvaldapark, op wandelafstand van het centrum. De kamers zijn ruim en voorzien van het modernste comfort, inclusief internetaansluiting. Hotel Bergs (Elizabetes 83) behoort tot de toptien wereldwijd van boetiekhotels, in Bergs Bazars vindt u de grote Italiaanse modemerken onder een dak. Meer hotelinfo vindt u op www.allhotels.lv.