Zotternij

"Er komt een einde aan het idee van de mondialisering met een financieel kapitalisme dat zijn logica opgedrongen heeft aan de hele economie en bijdroeg tot de perversie ervan. Het was een zotternij waarvoor we nu de prijs betalen."

Dat citaat is niet afkomstig van een ultralinkse wereldverbeteraar. Het zijn de woorden van de Franse president Sarkozy, tijdens een meeting in Lyon, in een speech die ook vooraf ter goedkeuring werd voorgelegd aan Angela Merkel.

En hij slaat de nagel op de kop. Het zijn beursspeculanten, en niet langer ondernemers, die de touwtjes van het mondiale economische systeem in handen hebben gekregen, niet gedreven door rendementsplanning op termijn, maar wel door een snelle graaicultuur, vaker gebaseerd op irrationele hebzucht dan op economische basiscriteria.

De internetzeepbel was een eerste teken: bedrijfjes die in hun hele bestaan minder winst maakten dan uw beenhouwer de afgelopen maand, werden door de markt plots miljarden waard geacht en kregen zo een vrijbrief om oudere en solide bedrijven over te kopen. Tot de bubbel barstte, de meerderheid van de bedrijven over de kop ging en alleen zij die een winstgevende markt hadden kunnen creëren overeind bleven.

Vandaag zien we eigenlijk hetzelfde, maar dan in omgekeerde zin. Een bank als Fortis die gedurende de afgelopen decennia steeds blijk heeft gegeven van een solide bedrijfsvoering en gezonde winstcijfers, het goedehuisvaderaandeel bij uitstek, wordt door diezelfde beurs nu ongeveer gedecimeerd.

Gevoed door paniekgeruchten, halve waarheden en een tijdelijk liquiditeitsprobleem, wordt Fortis bijna afgeschreven. Vanuit een puur bedrijfsmatig en economisch perspectief is dat redelijk dicht bij de waanzin.

Maar als lemmingen storten de beurzen zich nu de afgrond in en hun paniek trekt de hele economische wereld mee. Waardoor centrale banken en regeringen verplicht worden tot nooit geziene grootschalige reddingsoperaties op kosten van de belastingbetaler, om de onverantwoorde gevolgen van de hebzucht van de financiële jongens te neutraliseren en te vermijden dat het hele systeem de dieperik ingaat.

Zo'n reddingsoperatie bewijst dat de 'onzichtbare hand' van de markt niet werkt op de beurs en dat het bijgevolg onverantwoord is haar die dominante rol in de economie te laten blijven spelen. Als zelfs een Sarkozy dat nu al weet, is er nog hoop.

Yves Desmet
Politiek commentator