Vladimir Poetin is altijd zijn autocratische zelf geweest, sinds gisteren is hij geëvolueerd naar een totalitair dictator en keert Rusland terug naar de donkere periode voor Gorbatsjov. Tijdens een showproces waarop Stalin zelf jaloers zou zijn geweest, werden de drie leden van de Russische feministische punkband Pussy Riot veroordeeld tot twee jaar werkkamp. Ze werden schuldig bevonden aan hooliganisme en het aanzetten tot religieuze haat.

Je kan je vragen stellen over de artistieke kwaliteit van Pussy Riot, maar in iedere beschaafde natie is het vanzelfsprekend dat artiesten het recht hebben op vrije expressie en vrije meningsuiting, ook als die kritiek inhoudt op de machthebbers. Sommigen zullen zelfs zeggen dat zulks één van de enige bestaansredenen voor kunst is.

Dat hebben Poetin en zijn rechterlijke acolieten niet zo begrepen. Ook al is Rusland in theorie een seculiere samenleving met scheiding tussen kerk en staat, in de feiten is het geëvolueerd naar een totalitaire samenleving, die als ideologie het totalitaire communisme vervangen heeft door een minstens even gevaarlijke mix van orthodoxe religie en nationalisme.

Dat Poetin zijn verkiezingszege ging afsmeken door te bidden bij een icoon waarmee elke Russische tsaar werd gezegend, zegt alles over zijn wereld- en vooral zijn zelfbeeld.

Pussy Riot is geen 'accident de parcours'. Sinds hij opnieuw president werd, heeft Poetin de Doema al een reeks wetten laten goedkeuren die de burgerlijke vrijheden terug inperken. De straffen voor organisatoren van betogingen zijn opgetrokken, de overheid kan websites blokkeren met voor haar onwelgevallige informatie, persvrijheid is er een volledig loos begrip, de staatszender heeft een quasi-monopolie en opposanten worden hardhandig opgepakt. Zo deelde oppositieleider Kasparov gisteren alweer in de klappen.

Het gaat toch iedere absurditeit te boven: een regime dat niets doet om het bloedbad in Syrië af te remmen, sterker nog, zijn veto blijft stellen tegen iedere interventie van de internationale gemeenschap in één van de bloedigste burgeroorlogen van deze tijd, veroordeelt drie punkmeisjes omdat ze in een liedje het ego van de Grote Leider hebben durven aanpakken. Ze gebruikten geen geweld, van een ernstig vergrijp is geen sprake.

Daarmee plaatst Poetin zich op hetzelfde morele niveau als de oude Sovjetdictatuur. Net als die oude Sovjetdictatuur verdient dit regime een krachtige veroordeling van alle democratische staten. Niet alleen van collega's-kunstenaars en zangers, maar van de hele internationale gemeenschap, hun regeringsleiders en de Europese instellingen.

Yves Desmet
Politiek Commentator