Fons Leroy, de gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse tewerkstellingsdienst VDAB, heeft het monster van Loch Ness van het sociaal overleg weer een beetje voedsel gegeven. Hij pleit ervoor om de opdeling tussen statutaire en contractuele functies bij de overheid eindelijk af te schaffen. Dat zou ook geen moment te vroeg zijn.

Want het systeem dateert uit een heel ver verleden, waarin ambtenaren in ruil voor absolute werkzekerheid en een lager loon de belofte op een hoger pensioen kregen. Maar de ambtenaar als een van De Collega's, die papiermappen verschuivend van de ene kant van het bureau naar de andere, zijn pensioen zat af te wachten is al een tijd voorbij. In de meeste administraties wordt even hard gewerkt als in de private sector, en de lonen tussen overheid en privé verschillen ook niet zo schrikbarend veel meer.

Bovendien heeft die overheid steeds meer contractuelen in dienst, die veel minder rechten hebben dan de vastbenoemden. De reden is eenvoudig: de pensioenlast van de huidige statutaire ambtenaren is al haast onbetaalbaar geworden, iedereen in dat systeem stoppen zou tot een financiële catastrofe leiden.

Maar de contractuelen hebben wel minder rechten en minder kansen op promotie, en worden op die manier, ook al doen ze hetzelfde werk, behoorlijk gediscrimineerd. Dat zorgt er op zijn beurt voor dat de overheid in de 'war on talent' die steeds meer op de arbeidsmarkt zal gaan woeden, met slechtere papieren verschijnt. Inderdaad hoog tijd dat daar dus iets aan gedaan wordt.

De discussie is vergelijkbaar met die over het eenheidsstatuut tussen arbeiders en bedienden, ook al een tweedeling uit bijzonder ver vervlogen industriële tijden, die vandaag geen enkele rechtvaardiging meer vindt in de reële situatie op de werkvloer.

Het Grondwettelijk Hof heeft de politiek en de sociale partners nog tot volgend jaar gegeven om deze historisch gegroeide anomalie uit de wereld te helpen, maar het schiet niet echt op, omdat de best bedeelden hun verworven rechten niet willen verminderd zien, en werkgevers er niet scheutig op zijn om het goedkope arbeidersstatuut wat aan te dikken.

Waarschijnlijk wordt het ondoenbaar om de bestaande arbeidscontracten nog fundamenteel te wijzigen. Maar het moet toch mogelijk zijn om voor de afgestudeerden die de volgende jaren op de arbeidsmarkt komen een gelijkwaardig statuut af te spreken, dat spoort met een post-industriële informatie- en dienstensamenleving, en waarin iedereen, ongeacht de taakomschrijving of de private of publieke werkgever, zich verzekerd weet van een gelijkaardig pakket rechten en plichten?

Yves Desmet
Politiek commentator