Wat als er nu eens een grond van waarheid zit in de stroom van geruchten die rondgaan over de macht van sp.a-boegbeeld Johan Vande Lanotte in zijn thuisstad Oostende? Vele journalisten beten zich al de tanden stuk op het checken en dubbelchecken van de bestuurlijke activiteiten van Vande Lanotte, maar tot ernstige berichtgeving kwam het nooit. Zelfs Knack deed nooit een poging om te achterhalen wat er nu precies aan is van al die verhalen die het blad onder het mom van satire vrijelijk publiceert.

Twee journalisten zijn nu wel een stap verder gegaan. In het pas verschenen boek De Keizer van Oostende lijsten Wim Van den Eynde en Luc Pauwels de vele mandaten op van Vande Lanotte in het publieke en privébestuur, en in alle mengvormen tussen die twee. Een smoking gun - een bewijs van fraude - hebben ook zij niet gevonden.

Voor Vande Lanotte is de kous daarmee af. In een 28 pagina's tellend document somt hij niet minder dan 64 'punctuele bemerkingen' op bij het boek. Dat zijn wel veel slordigheden voor een boek, en het is jammer dat de auteurs hun erg legitieme vragen niet solider onderbouwd hebben. Nu hebben ze hun doelwit een opening gelaten die perfecte crisiscommunicatie toelaat: leid de aandacht af van de hoofdboodschap en verleg de focus naar details.

Want zelfs al is elke inhoudelijke fout er een te veel, Johan Vande Lanotte wordt nergens van beschuldigd. Wel worden er strenge vragen gesteld bij de cumulatie en opeenvolging van zijn mandaten. Het is begrijpelijk dat de auteurs geen bewijs van malversaties gevonden hebben. Wellicht omdat er geen malversaties zijn. Vande Lanotte heeft er een kunst van gemaakt altijd binnen de grens van de wettelijkheid te blijven, met blijkbaar als stelregel dat alles wat niet verboden is ook toegelaten moet zijn. Strafrechtelijk valt daar niets op in te brengen. Maar is die regel ook een voldoende ethische leidraad voor een gerespecteerd staatsman? Is het normaal dat een toppoliticus afwisselend bevoegd is voor energieprojecten in de Noordzee en bestuurder bij de uitvoerders van die projecten? Volstaat het dat hij, als hij dan weer in de regering komt, even wegkijkt als de ministerraad vergadert over diezelfde projecten? Is het normaal dat (overheids)bedrijven de sportclub sponsoren van een minister met wie ze zaken moeten doen?

Het is niet per definitie fout om veel macht en belangen te verenigen in één persoon. Maar is het ook goed? En is het niet dat wat we van een politicus mogen verwachten: leiding geven door het voorbeeld te geven? Het is de grote verdienste van De Keizer van Oostende dat die ethische kwesties nu eindelijk opgegooid worden. Het zijn die vragen die Johan Vande Lanotte nu weer onder het tapijt wil vegen. Het is doodjammer dat de auteurs van het boek de minister daar alle kans toe bieden door hun blijkbaar onvolledige onderzoekswerk. Deze vragen verdienen een diepgaander debat dan een discussie over welke slordigheden moeten worden rechtgezet.

Bart Eeckhout
Chef M