En opnieuw opent een gezaghebbende stem het debat over de betaalbaarheid van gezondheidszorg met een controversieel voorstel. Het idee van de vooraanstaande hartchirurg Pedro Brugada, afgelopen weekend in deze krant, om de hart- en longaandoeningen van verstokte rokers niet langer door de ziekteverzekering te laten dekken, doet denken aan wat professor Jean-Jacques Cassiman onlangs zei over dure kankertherapieën bij hoogbejaarden.

Hoewel inhoudelijk en van toon erg verschillend, vertrekken zowel Cassiman als Brugada vanuit de vaststelling dat het in de zeer nabije toekomst simpelweg te duur wordt om iedereen elke denkbare zorg te verstrekken. Dus moeten er keuzes gemaakt worden. En hier begint de controverse, want het is erg lastig om objectieve criteria op te stellen (en wettelijk te verankeren) over wie van ons dan de voorkeur verdient.

Kon je je nog iets voorstellen bij de voorzichtig geopperde gedachte om hoogbejaarde mensen met lage levensverwachting eerder palliatieve zorgen aan te bieden dan exclusieve medische technologie, dan ligt het idee van Brugada om rokers te bestraffen heel wat moeilijker. Tegen het principe kun je weinig inbrengen. Solidariteit betekent niet dat een overtreder niet individueel kan aangesproken worden op zijn fouten. Zoals de vervuiler (meer) betaalt voor milieuzorg, zou wie moedwillig ongezond leeft dus ook meer moeten betalen voor zijn gezondheidszorg.

Het is evenwel in de praktijk dat dat principe snel tegen de limieten van zijn haalbaarheid zal stoten. In de krant gaf de hartspecialist het voorbeeld van een verslaafde roker die na een hartoperatie rustig blijft doorpaffen. Moet de gemeenschap dan ook opdraaien voor de volgende operaties? Het klinkt logisch om 'nee' te zeggen, maar waar trek je de grens? Welke rokers verdienen discriminatie, of moeten we streng zijn voor al wie al eens een sigaretje heeft opgestoken? Je kunt je toch niet voorstellen dat in een wet wordt vastgelegd vanaf hoeveel sigaretten de ziekteverzekering de handen van je aftrekt.

En waarom zijn het precies rokers die - alweer - geïsoleerd aangepakt moeten worden? Ook mensen die ongezond eten of te veel alcohol drinken, spelen met hun gezondheid. Daar komt algauw een wrang sociaal kantje bij, want ongezond leven komt vaker voor in lagere klassen. En zo komen we op een glibberig pad terecht, waar solidariteit in uitsluiting overgaat. Het is een grote verdienste om het debat over de kost van onze gezondheid te openen, maar het concrete voorstel van dokter Brugada biedt niet de best denkbare uitweg.

Bart Eeckhout
Chef M