Het leitmotiv van Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) is al langer bekend: het federale niveau moet ten dienste staan van de regio's. Het maakt deel uit van zijn Copernicaanse revolutie waardoor het zwaartepunt in ons land bij de deelstaten moet komen te liggen.

Voor de Vlaamse regeringsleider moet die revolutie niet beperkt blijven tot de politiek, maar moet zij ook voor het sociaal overleg gelden. Dat overleg verloopt op federaal vlak via de zogenaamde 'groep van tien', waar vakbonden en werkgevers afspraken maken.

Als gewezen Unizo-topman maakte hij lange tijd deel uit van dat overleg. Alleen blijkt het daar steeds moeilijker te worden om compromissen te vinden. Het resultaat is dat de regering in de plaats van de sociale partners knopen moet doorhakken.

Door de zesde staatshervorming krijgen de regio's er uiterlijk tegen 2014 een pak bevoegdheden bij. Het gaat onder meer om een belangrijk deel van het arbeidsmarktbeleid. De Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV), het overlegorgaan van de Vlaamse sociale partners, stipte het voorbereiden van die staatshervorming al aan als een van haar topprioriteiten.

Een dag na de nieuwjaarsreceptie van de gestelde lichamen op het koninklijk paleis, een van de traditionele federale hoogmissen, benadrukt Peeters dat het essentieel is dat er een 'groep van vijf' komt op Vlaams niveau voor werkgevers en vakbonden.

De minister-president rekent erop dat dit sociale overleg beter zal werken dan het federale. Hij omschrijft het als een 'unieke kans' voor zijn regio.

De essentiële thema's waarover de partners zich moeten buigen, blijven ook na het laatste communautair akkoord op het Belgische niveau. Het afsluiten van cao's, pensioenen, het eenheidsstatuut arbeiders-bedienden, ... allemaal zaken waar de federale werkgevers- en werknemersorganisaties hun licht over mogen laten schijnen.

De vakbonden en het VBO, die nog steeds federaal georganiseerd zijn, hebben altijd geijverd om zoveel mogelijk zaken en zeker de sociale zekerheid op het Belgisch niveau te houden. Maar ook zij kunnen alleen maar toekijken hoe het land de voorbije jaren verder werd uitgekleed. Vroeg of laat zal dat een weerslag hebben op hun functioneren.

De kans dat het Vlaamse sociale overleg binnen afzienbare termijn het federale overvleugelt, is klein. Maar de evolutie is duidelijk. Langzaam maar zeker treedt er een verschuiving op. En hoe minder er op federaal niveau wordt bereikt, hoe meer het bestaande systeem onder druk zal komen.

Steven Samyn
Chef politiek