Je kunt veel zeggen over de Libische kolonel Kadhafi, maar niet dat hij zijn gevoel voor humor kwijt is. Tijdens de straatrellen in Londen wist hij nog te melden dat de Britse premier Cameron beter zou aftreden nu hij "de steun van het volk in de straat verloren was".

Inmiddels lijkt voor hem het eindspel definitief ingezet. De eerste aanval op de Libische hoofdstad Tripoli is een feit, zeggen opstandelingen. Vliegtuigen van de NAVO voerden 's nachts hevige bombardementen uit, waarbij 22 doelen werden aangevallen. Tussen rebellen en Kadhafigetrouwe troepen woedden zware gevechten. En zoals in ieder eindspel gonst het van de geruchten dat de dictator al dan niet gevlucht is.

Wanneer die eindelijk van de macht verdreven zal zijn, past nochtans geen euforie. Eerst en vooral omdat de situatie in Libië niet te vergelijken valt met de democratische volksopstanden in Tunesië of Egypte. De rebellengroepen tegen Kadhafi bestaan niet uit naar meer vrijheid en democratie smachtende jeugd, maar vaker uit rivaliserende politieke groepen, niet zelden meer gestoeld op tribale loyauteit dan op een grote sympathie voor democratie en mensenrechten. Het zal dan ook afwachten zijn of de vervanging van de ene groep door de andere veel veranderingen teweeg zal brengen.

De NAVO-inval in Libië kan gerechtvaardigd worden met het argument dan men zo een bloedbad van een dictator tegen zijn volk heeft kunnen vermijden. Maar desondanks blijft er een hypocriet kantje aan kleven. Want wat is het verschil tussen Kadhafi van Libië en Assad van Syrië, die ook al een massaal bloedbad tegen opstandelingen op zijn geweten had alvorens de eerste westerse leider het aandurfde te zeggen dat hij beter zou aftreden? Waar zijn de NAVO-vliegtuigen boven Damascus? De NAVO-vliegtuigen stijgen op in Bahrein, een staatje dat zich qua democratische ingesteldheid gerust naast het Kadhafiregime mag plaatsen. Het enige verschil is dat zij zich als ogenschijnlijk trouwe bondgenoten gedragen, terwijl Kadhafi niets liever deed dan het Westen uit te dagen.

Ten slotte: het zou een fatale denkfout zijn te geloven dat als Kadhafi weggebombardeerd is de democratie zich vanzelf in al haar glorie zal ontwikkelen in Tripoli. Integendeel zelfs. Daarvoor zal er ook op de grond iets moeten veranderen.

Yves Desmet
Politiek commentator