De sociale inspectie heeft met een ingenieus computerprogramma de pakkans bij haar controles in de bouwsector fors opgedreven. Waar gewone controles gemiddeld aan 25 procent fraudeurs komen, is dat nu opgelopen tot 65 procent, fors meer dan een verdubbeling dus. Het ging daarbij, volgens een betrokken topambtenaar in een aantal gevallen om echt 'crapuleuze' fraude: niet-aangegeven werknemers, niet-gemelde werven, grof misbruik van de werkloosheid, ongeoorloofde onderaanneming en tewerkstelling van buitenlandse werknemers zonder geldige verblijfsdocumenten. Het programma maakt gebruik van 'datamining' waardoor informatie die bij de overheid in verschillende fiscale en sociale informatiebestanden zit, nu aan elkaar kan gelinkt worden.

Vindt het programma gegevens die niet logisch zijn, dan geeft het een hogere score aan het verdachte bedrijf, dat zo sneller in het vizier van de inspectie komt. Dat is een goede zaak, want fraudeurs verstoren het marktmechanisme, zorgen voor oneerlijke concurrentie, en werken aan onaanvaardbare loon- en sociale omstandigheden. Hoe groter de pakkans, hoe fairder het er aan toegaat op de bouwwerven van het land.

Datamining, software, forse efficiëntiewinst, het zijn niet meteen begrippen die je automatisch associeert met het overheidsapparaat. Want al jarenlang worden we om de oren geslagen met totaal mislukte of minstens slecht functionerende informatieprojecten bij de verschillende federale overheidsdiensten, vroeger ook bekend als ministeries. Vaak kon je onwillekeurig een vergelijking met De collega's niet onderdrukken.

De federale overheidsdienst sociale zekerheid toont nu, en niet voor het eerst, dat het ook anders kan. Deze FOD blinkt al enkele jaren uit in personeelsbeleid, organisatie en efficiëntie, en toont aan dat performant werken dus wel degelijk kan. Mochten de belastingen er in slagen hun taak half zo goed te vervullen, het gat in de begroting zou een stuk minder zijn.

Maar zoiets vergt natuurlijk een politieke leiding die haar eigen federale overheidsdienst steunt en niet wantrouwt, en managercompetentie op de hoogste niveaus van de betrokken administraties. Het gebeurt nog veel te weinig dat die twee voorwaarden tegelijk vervuld worden.

Yves Desmet
Politiek commentator