Het ene zinnetje van Herman Van Rompuy vatte de eurocrisis perfect samen. "De leiders moeten hun binnenlandse politieke agenda overstijgen", zei hij, en zolang ze dat niet kunnen, zullen de markten één na één de zwakste dieren in de Europese kudde blijven aanvallen. Gisteren Griekenland, vandaag Italië en Spanje, en morgen België, want tussen ons en Berlusconi staat niemand meer.

De euro is een van de grootste politieke realisaties van lidstaten, en heeft voor economische groei en welvaart gezorgd. Maar vandaag blijkt dat een monetaire unie niet kan zonder regels en fundamenten. Een eengemaakte munt, ondersteund door evenveel begrotingsdoelstellingen als er lidstaten zijn, en waarbinnen de leden weigeren solidair hun eenheidsmunt te verdedigen, is een recept voor steeds grotere zenuwachtigheid, verdere speculatie en chaos. Het is een recept voor draconische besparingsplannen die de koopkracht en daarmee de economische groei verder zullen ondermijnen.

Om daartegen iets te doen is er niet alleen een batterij Europese maatregelen nodig die de afzonderlijke lidstaten tot budgettaire orthodoxie dwingen, maar ook een herstel van de Europese solidariteit. Wanneer de financiële markten vandaag de Verenigde Staten niet aanvallen, ook al is het begrotingstekort daar een pak groter dan in Europa, heeft dat veel te maken met het besef dat zo'n groot beest moeilijk door te slikken is. Een deel van de nationale tekorten converteren in euro-obligaties zou daarom een zeer krachtig signaal zijn van de markten dat het menens is met de Europese solidariteit. Maar dat soort ideeën, evenals de beslissing of de private sector ook een duit in het zakje moet doen, botst permanent met nationale afwegingen. In vele lidstaten rukt immers het nationalisme op, wars van iedere solidariteit, de bevolking belovend dat ze beter af zullen zijn wanneer we terugkeren naar nog kleinere natiestaten en de oplossing zoeken in de 19de eeuw.

De eurozone staat in brand, de toestand van de Europese banken en de crisis van de overheidsschuld zijn helemaal met elkaar verstrengeld. Dit is niet het moment voor besluiteloosheid. Niet in dit land, dat gisteren een waarschuwing van de OESO kreeg. En ook in Europa zelf moet de vaagheid, verdeeldheid en besluiteloosheid dringend vervangen worden door enige daadkracht.

Yves Desmet
Politiek commentator