Het is de verdienste van Solidair, het blad van de Partij van de Arbeid (PVDA), om de bedrijven kenbaar te maken die bij interimkantoor Adecco aandrongen om alleen blanke of Belgische werknemers doorgestuurd te krijgen. Dat is weer een uitvloeisel van het Adeccoproces, waar het gerecht enkel de leverancier van discriminerende diensten viseerde (dus Adecco), maar niet de aanvragers ervan: Delhaize, C&A, Swatch, Benetton en vele andere. Goed, zoals Adecco zelf minimaliseert: dat is inderdaad tien jaar geleden.

Slechts tien jaar. En welke objectieve reden zou er zijn om te geloven dat wat toen onder de toonbank gebeurde, vandaag volledig verdwenen is? Nog in de paarse jaren was Adecco bereid om de code BBB (Blanc Bleu Belge) te hanteren, een discrete variant op het even ostentatieve als hatelijke 'Slegs vir Blankes' uit het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime. Sommige geviseerde bedrijven wilden zich een beetje schikkelijk tonen, zoals pralineverkoper Godiva, die bij de aanwerving van poetsvrouwen (8) liet weten: "A la limite turque ou yougo." Godiva is dan ook een deel van de Turkse Yildiz Holding.

Het kan nog cynischer. Benetton deed zich voor als hét merk van de nieuwe, geglobaliseerde, tolerante wereld. Hoeveel ouders zouden destijds niet in die marketingval getrapt zijn en hun kind een T-shirt van Benetton gekocht hebben, als soft maar desondanks herkenbaar statement dat zij deel waren van de imaginaire wereld waarin schattige zwartjes en lieve blondjes elkaar kusten en knuffelden. Het icoon van de Benettonmarketing was een taboe in het eigen bedrijf: 'United colors of Benetton'.

Het is een pijnlijk ontwaken. De strijd die een icoon als Martin Luther King openlijk moest aangaan in de jaren zestig in de VS, wordt een halve eeuw later nog altijd gevoerd in de grote Belgische winkelcentra, zij het verborgen en verdoken. Geniepig en gemeen weert een aantal bedrijven coloured people, wellicht omdat een deel van de klanten dat wenselijk vindt.

Dat schemerduister is nu openbaar gemaakt. We weten nu: elk land, elk bedrijf de Ku Klux-kap die het past. En echt oncomfortabel - vraag het Adecco, of Benetton - wordt het pas als dat masker wordt afgerukt.

Walter Pauli
Politiek commentator