Historisch is een te vaak misbruikt woord bij verkiezingsanalyses, maar er is vandaag geen ander dat deze uitslag kan omschrijven. Nooit eerder - zelfs niet op Zwarte Zondag - heeft zich een dergelijke stemmenverschuiving voorgedaan. Met een score van dertig procent heeft Bart De Wever niet de Volksunie uit de doden opgeroepen, hij heeft uit het niets een nieuwe brede centrumpartij opgebouwd. Hij heeft er tegelijk voor gezorgd dat de drie klassieke partijen - christendemocraten, liberalen en socialisten - allen de slechtste score uit hun geschiedenis hebben gehaald, en tezamen - ook dat is nooit eerder vertoond - niet eens de helft van de zetels meer halen. 

Hij heeft ervoor gezorgd dat het Vlaamsnationalisme terug in de democratie is terechtgekomen door ook het Vlaams Belang een nooit geziene pandoering te geven, iets waar de verzamelde andere partijen nooit in geslaagd zijn. Alleen al voor dat laatste verdient hij respect.

De redenen voor het succes van De Wever zijn divers. Vooreerst is hij de levende erfenis van Yves Leterme. Die heeft de N-Va geloofwaardigheid en credibiliteit gegeven, niet alleen door er een kartel mee te vormen, maar ook door hardnekkig drie jaar lang de thema's van de N-Va bovenop de politieke agenda te houden, en er vervolgens systematisch over te struikelen. In die kartelperiode werd de verhouding tussen CD&V en N-Va in deze krant wel eens vergeleken met een staart die met de hond aan het zwaaien was. Vandaag moet je vaststellen dat de staart de hond geworden is. Yves Leterme heeft met Bart De Wever een koekoeksjong binnengehaald, is dat blijven voederen, en moet nu vaststellen dat hij er door uit het nest gegooid is. De afgang van zijn partij moet dan ook volledig op zijn conto geschreven worden, en niet op die van Marianne Thyssen, die manmoedig en niet op zijn vrouwtjes geprobeerd heeft nog wat van de meubelen te redden De tweede voedstervader van het succes is het front van Franstalige partijen, die drie jaar lang hardnekkig en cynisch afbraakvoetbal hebben gespeeld, waarmee ze het bloed van onder de nagels van heel wat ook goedmenende Vlamingen hebben gepest, die alleen maar wilden dat het nu eindelijk gedaan zou zijn met die verdomde kieskring B-H-V. En die als kers op de taart treiterig wisten te melden hoe droevig ze wel waren dat Alexander De Croo er de stekker uittrok, net nu ze bijna bij een akkoord stonden. Tegen zoveel cynisme steken zelfs rustige mensen hun middenvinger op.

Bart De Wever heeft ook perfect de campagne gevoerd die in Vlaanderen al meer dan tien jaar werkt: schilder je voorgangers af als incompetente prutsers, en jezelf als Superman die wél voor een drastische verandering kan zorgen. Zo heeft Verhofstadt gewonnen van Dehaene, Leterme van Verhofstadt, en nu De Wever van alle anderen. De enigen die aan zijn aanpak weerstonden waren de partijen die communautair en ideologisch het verst van hem af stonden, SP.A en Groen!, al hebben die geen reden tot juichen: wanneer je als links niet kan scoren in een economische crisis veroorzaakt door wild financieel kapitalisme en in het vooruitzicht van drastische overheidsbesparingen, zit je met een levensgroot probleem.

Tenslotte is er heel eenvoudig de factor De Wever zelf. Iedereen in Wetstraat, van collega's uit andere partijen die het enkel 'off the record' zullen zeggen, tot de verzamelde Wetstraatpers, zal grif toegeven dat De Wever de knapste en intelligentste politicus van zijn generatie is, ook al zijn ze het niet eens met zijn opvattingen. En bovendien heeft hij via 'De Slimste Mens' ook kunnen tonen dat hij als mens eigenlijk best te pruimen valt.

Bart De Wever heeft zichzelf ooit omschreven als deel van de 'Icarusgeneratie', jonge politici die pijlsnel naar de zon vliegen, maar ook sneller dan ze willen met een smak op de aarde terugvallen. 
En hij weet dat hij vanaf vandaag vele collega's in de Wetstraat telt die hem bij die weg naar omlaag graag zullen helpen.

Maar deze uitslag, waarbij hij niet alleen de grootste partij van Vlaanderen, maar ook van België is, plaatsen De Wever voor een enorme verantwoordelijkheid en een verscheurende keuze.

  Hij kan proberen zijn beloftes waar te maken, te zoeken naar een tweederdenmeerderheid die een grote staatshervorming mogelijk moet maken en de splitsing van B-H-V kan realiseren. Dat de MR en het FDF van Maingain daarvoor niet langer noodzakelijk zijn, kan daarbij hulp bieden. Maar hoe dan ook zal hij een akkoord moeten kunnen maken met de PS van Elio Di Rupo, die als leider van de grootste partij van de grootste politieke familie aanspraak kan maken op het premierschap. 

Ook dat zou deze verkiezingen historisch kunnen maken.

Hij kan ook kiezen voor de strategie van de verrotting: een paar weken rondjes draaien, de armen in de lucht werpen, uitroepen dat er met die Franstaligen werkelijk niets aan te vangen valt, en de boel rustig blokkeren als grootste fractie en lid van de Vlaamse regering, waar niemand hem nu nog uitkrijgt. Want zonder N-Va zijn minstens vier partijen nodig de helft van de Vlaamse zetels.

Velen uit zijn militante achterban zullen pleiten voor dat tweede scenario. Velen van zijn nieuwe kiezers willen het eerste. De enige vraag waar niemand vandaag het antwoord op weet, is: wat wil Bart De Wever zelf?

Yves Desmet
Politiek commentator


Alle uitslagen verzameld