Jomme

Jomme Dockx is dood. Niet alleen de acteur Manu Verreth stierf vrijdagavond maar ook zijn onvergetelijke alter ego, de gelijknamige ambtenaar-met-stofjas in de tv-serie De collega's. Het is ook gedaan met Jomme Dockx, op een (imaginair) Belgisch ministerie de "classificeerder" van dienst, de laagste in rang. Een goedige, laaggeschoolde ambtenaar van wie amper gewenst werd dat hij nadacht. Uitvoeren volstond.

Het gros van het werk van de ontelbare Jomme Dockxen van destijds is vandaag overgenomen door geïnformatiseerde systemen. Vele echte "collega's" van vandaag zullen trouwens moeite hebben om zich te herkennen in het gezapige werkritme en de onverschillige attitude van hun imaginaire voorgangers uit 1980. Als het in de tijd van Jomme maar volgens de geijkte regels verliep, en - nog belangrijker - binnen de uren.

Sindsdien heeft de overheid er hard aan gewerkt om die karikatuur te veranderen en haar dienstverlening sneller en performanter te maken. Luc Van den Bossche trok al onder paars-groen aan die kar. Maar de hervorming blijkt taai en sleept aan, over opeenvolgende coalities heen. Alleen al binnen de federale overheid is er een groot verschil tussen diensten die wél werk maken van de modernisering, en departementen waar men nog altijd excuses zoekt en vindt om niets te doen. Het is geweten dat er een immens kwaliteitsverschil is tussen pakweg Sociale Zaken - koploper in innovaties allerhande - en Financiën of Justitie, waar zelfs honderd informaticaprojecten zo te zien weinig zoden aan de dijk zetten.

De huidige minister van Economie, Vincent Van Quickenborne (Open Vld), ergert zich blauw aan de sluipende aanwerving van steeds meer personeel in allerlei regionale en lagere overheidsdiensten. Zo blijft het overheidsapparaat in zijn geheel te duur, te log, stelt die overheid zich kwetsbaar op voor kritiek, wordt ze een te vanzelfsprekende "prooi" in elke besparingsronde. Wie blinde besparingen bij de overheid en de ambtenaren wil vermijden, moet beseffen dat elke overheidsdienst, van federaal tot gemeentelijk, zelf de eigen organisatie kritisch moet evalueren en op punt stellen.

Ambtenaren die dat niet onder ogen zien, zullen snel weinig verhaal hebben tegen de harde rekenkunde van Van Quickenborne en co. Dan mag niet alleen Jomme Dockx in vrede rusten, dan is het ineens over en uit met hele afdelingen vol "collega's".

Walter Pauli
Politiek commentator