Gevangenis

Een dode en vijf gewonden: twee cipiers en drie gedetineerden. Eén cipier en één gedetineerde zijn er erg aan toe. Dat is de zware tol van een gijzelingsactie in de gevangenis van Leuven. De cipiers in alle gevangenissen hebben daarop het werk neergelegd, een daad van protest en solidariteit die iedereen kan begrijpen. Het voorval haalt het nieuws omdat de gevolgen zo dramatisch zijn, maar dagelijks zijn er in onze gevangenissen gewelddadige incidenten te noteren.

Natuurlijk is het idee dat je dit soort incidenten ooit volledig zal kunnen uitsluiten in een omgeving waar gewelddadigheid en uitzichtloosheid elkaar ontmoeten, een utopie. Zelfs met de best bewaakte en uitgeruste gevangenissen kun je niet uitsluiten dat bij iemand de stoppen doorslaan. Maar dat neemt niet weg dat de overheid de opdracht heeft de risico's daartoe tot een minimum te beperken. Zeker wanneer het over een van haar kerntaken gaat.
Agressie en incidenten zijn direct gerelateerd aan de overbevolking van de gevangenis.

Vrijheidsberoving is al zowat het ergste wat een mens kan overkomen, en wanneer dat gepaard gaat met vaak mensonwaardige verblijfsomstandigheden, worden de lonten steeds korter. De opeenvolgende ministers van Justitie zijn er niet in geslaagd om het probleem op te lossen. Ook al omdat het idee van publieke investeringen voor gevangenen niet zo goed valt bij een publieke opinie waarvan nogal wat leden denken dat alleen het slechtste goed genoeg is voor wie een misdaad heeft gepleegd.

Het is niet alleen een probleem van verouderde infrastructuur en plaatsgebrek, maar ook van penitentiair beleid. Wanneer men het gebruik en vaak het misbruik van de voorlopige hechtenis al eens onder controle zou kunnen krijgen, zou dat direct duizenden plaatsen schelen, zonder dat er ook maar één cel moet worden bijgebouwd. Vraag is ook of de betrokken gijzelnemers wel in de gevangenis thuishoorden: beiden vertoonden psychopathische trekjes, en op hun proces werd gepleit voor hun internering, wat door de volksjury verworpen werd.

De minister van Justitie is bezig en wil begin volgend jaar al honderden gevangenen naar Nederland verhuizen, en een aantal verouderde gevangenissen vervangen door nieuwbouw. Alleen, het gaat veel te traag. Men kan zich geen legislaturen lang verstoppen achter de traag draaiende molens van de administratie. Die doorbreek je alleen als de politieke wil echt aanwezig is, in de hele regering.

Yves Desmet
Politiek commentator