Electrabel verliest klanten, maar de energieconsument is tot nader bericht niet aan de winnende hand. Keuzevrijheid is een illusie, stelt PVDA+-energiespecialist Tom De Meester vast.

Er rolt een breed hoera door het land: een recordaantal Vlaamse gezinnen, 274.000, keerde zijn energieleverancier de rug toe en de grote klantenverliezer is Electrabel. (DM 30/8) De consument is eindelijk opgestaan en grijpt de macht.

Of toch niet? Want niet alleen de sympathieke kleintjes winnen marktaandeel. Bij nader toezien gaan vooral Essent en Nuon met de buit lopen. En die zijn, net als Electrabel, onderdeel van grote Europese energiegiganten. Nuon is een dochter van het Italiaanse ENI. Zoals Electrabel een dochter is van GDF Suez. En Essent, dat zich graag als sympathieke kleine groene leverancier aanprijst, is in werkelijkheid gewoon een merk van RWE, dat in de top-5 van Europa's grootste multinationals staat. RWE is nog groter dan GDF Suez en de graaicultuur is er navenant. De CEO van RWE incasseerde in 2010 een inkomen van 8,6 miljoen euro en het directiecomité kreeg 20 miljoen euro uitbetaald. RWE investeert in Duitsland massaal in bruinkool- en steenkoolcentrales. Dat is de allervuilste manier om stroom te produceren.

De kleine leveranciers vallen buiten de prijzen. Eneco en Ecopower halen nog een marktaandeel van net één procent, maar de top-4 (Electrabel, EDF Luminus, Nuon en Essent) houden 91 procent van de markt in handen. Dat is geen "altijd maar scherpere concurrentie" zoals een tevreden minister Freya Van den Bossche in De Morgen beweert, dat is een sterk oligopolie. De markt blijft in de wurggreep van de grote energiereuzen. Zij hebben de centrales in handen en gijzelen de stroomvoorziening.

Die grote jongens hebben ook de grote budgetten om de consumenten met lepe reclames en ingewikkelde tariefformules te bestoken. En sommige prijsbrekers bieden wel een scherp tarief aan, maar blijken dan weer te besparen op dienstverlening aan de klanten. Voor de consument blijft de energiemarkt een jungle. Een enquête van Test-Aankoop wijst uit dat 60 procent van de consumenten het moeilijk vindt tarieven van leveranciers te vergelijken. De ingewikkelde, ondoorzichtige prijsformules herleiden de keuzevrijheid van de consument tot een optische illusie.

Standaardtarief
Bovendien, de toegenomen mobiliteit van consumenten kraakt voorlopig de prijzen niet. De energieprijzen zijn door de federale regering tijdelijk geblokkeerd, tot het einde van het jaar, maar zakken doen ze ondertussen nauwelijks of niet. Hier past geen euforie, maar daadkracht. De regering kan ingrijpen. Verlaag het luxetarief van 21 procent btw op energie naar 6 procent, op kosten van Electrabel. Haal de subsidiekost voor groene stroom uit de distributietarieven. Leg eenvormige, klantvriendelijke standaardtarieven op, zoals de regulator in het Verenigd Koninkrijk voorstelt. Leg Electrabel & co permanente maximumprijzen op, zoals in Frankrijk, dat een gereglementeerd standaardtarief heeft met als basis de reële kosten en niet de winstdoelstellingen.