'We hebben de opwarming van de aarde niet meer onder controle', zegt expert Bob Watson (DM 28/8). Maar misschien wel nog onszelf, stelt 11.11.11-directeur Bogdan Vanden Berghe.

Voorpaginanieuws in deze krant gisteren: 'de opwarming van de aarde is niet meer onder controle'. Rob Watson meent dat het niet meer realistisch is om de opwarming van de aarde onder de twee graden te houden. Een opwarming met 3 tot 5 graden is niet meer uit te sluiten. Erger is te voorkomen als er massaal wordt ingezet op innovatie en technologie. Hij heeft gelijk. Zeker met de huidige gang van zaken. Maar toch baart dat laatste ons zorgen: Gaan we louter erger voorkomen? Komen we er vanaf met een C'est foutu?

Die twee graden is niet zomaar een lukraak cijfer. Het is de maatstaf voor een totaal onbeheersbaar klimaatprobleem met dramatische en onomkeerbare klimaatschade (bovendien zijn de meeste wetenschappers het er over eens dat deze lijn best op 1,5 graden ligt). Daarmee wordt bedoeld dat de opwarming niet meer zomaar een halt kan worden toegeroepen. Bovendien slaan de gevolgen vandaag al keihard toe. De klimaatverandering eist nu al jaarlijks meer dan 300.000 levens en hypothekeert ze de toekomst van miljoenen mensen.

De armsten zijn de eersten
Erger kan inderdaad voorkomen worden in een 'plus twee graden-scenario'. Maar dat geldt niet voor het Zuiden. In het Zuiden bereiken ons nu reeds rampzalige berichten over onvruchtbare landbouwgronden, overstromingen, droogte, etcetera. Niet alleen zullen ze een ongemeen zware last dragen van de gevolgen van de klimaatopwarming, bovendien staat ook hun voortbestaan op de helling.

Tuvalu is een prachtige kleine eiland-staat in de Stille Oceaan die nauwelijks boven de zeespiegel reikt. Tuvalu is gedoemd te verdwijnen. Dat staat vast. De bewoners van dit idyllisch eiland moeten een nieuwe thuis zoeken in Nieuw-Zeeland, nadat Australië geweigerd had deze mensen op te vangen. Maar ook in de Malediven, favoriete vakantiebestemming van menig Europeaan, staat het water tot aan de lippen.

Samen met de voor de hand liggende slachtoffers - de minst ontwikkelde landen en kleine eilandstaten - zullen ook heel wat opkomende landen de pineut zijn. Zo zou India 25 procent van zijn voedselproductie verliezen als de temperatuur met twee graden zou stijgen. India produceert vandaag net genoeg voedsel om zijn 1,1 miljard mensen te voeden.

Combineer dat met de voorspellingen omtrent de bevolkingsgroei, een stijging met een kwart miljard in de komende twintig jaar, en we komen uit op hongersnood voor niet minder dan een half miljard Indiërs.

Watson bedoelt wellicht dat erger zou voorkomen kunnen worden in het Noorden (zij het los van alle ethische overwegingen). Maar ook dit is onderuit te halen. De Europese hittegolf in 2003 was toe te schrijven aan de klimaatopwarming en kostte volgens het World Health Organisation het leven aan 44.000 Europeanen. Bovendien kost deze crisis ons jaarlijks 125 miljard dollar aan onder andere verhoogde ziektekosten. De econoom Nicolas Stern schreeuwt het al langer van de daken: het kost veel minder om nu een doortastend klimaatbeleid door te voeren dan later. Met andere woorden: uitstel is miserie. Op alle vlakken.

De vervuiler wint
De twee graden is haalbaar. Net zoals de klimaatwetenschappers al jarenlang voorspellen wat mis loopt met het klimaat, geven ze ook aan welke remedies nodig zijn. Duizenden klimaatwetenschappers, verenigd in het IPCC (International Panel on Climate Change) weten dat als we de opwarming van de aarde onder de 2 graden grens willen houden een uitstootreductie van 25-40 procent tegen 2020 noodzakelijk is. Risico's nemen met het klimaat is onverantwoord en daarom kiezen wij voor 40 procent reductie. En dat is mogelijk.

Maar niet met het huidige oogkleppenbeleid. We zien het overal: de klimaatcrisis is nog steeds het kleine broertje van de financieel- economische crisis.

Steeds weer staan landen met allerhande argumenten op de rem voor verregaande klimaatambitie. Ofwel zijn het verkiezingen, ofwel schaadt het de economische eigenbelangen en noem maar op. Ook Vlaanderen geeft te weinig prioriteit aan het klimaat. Het is nu al duidelijk dat Vlaanderen zijn beloofde klimaatdoelstellingen niet kan halen met het huidige beleid.

Het is alsof we kanker hebben vastgesteld bij iemand, wetende dat redding mogelijk is, zij het met een stevige behandeling. Toch kiezen we, tegen beter weten in, voor een lichte aspirinekuur. Geen enkel redelijk mens zou dat doen, maar als het over de toekomst van onze planeet gaat, doen we dat wel.

Laat ons stoppen met valse oplossingen. Denk maar aan het gebruik van biobrandstoffen die een enorme stijging van de voedselprijzen tot gevolg hebben en waarvoor de inheemse bevolking de rekening betaalt.

Ook de emissiehandel, het kopen van schone lucht, is een bekende valse oplossing. In het spel van kopen en verkopen van emissierechten wordt duidelijk hoe sommigen ingenieus omgaan met het klimaatverdrag. Of hoe het mogelijk is zonder scrupules miljoenen, zelfs miljarden winst te maken in het CO2-casino, op de rug van het klimaat. Ethisch totaal onverantwoord voor de werknemers, de belastingbetaler, het klimaat en miljoenen mensen in het Zuiden die elke dag vechten tegen de klimaatverandering.

Om het tij te doen keren hebben we nood aan een trendbreuk in onze wijze van consumeren en produceren. Hierin moet de overheid een belangrijke rol spelen door goed gedrag te stimuleren en vervuilend gedrag te sanctioneren. In ons belastingsysteem zijn zulke mechanismes nauwelijks voorzien.

Draagvlak
Het is goed dat vooraanstaande klimaatwetenschappers zoals Watson hun stem verheffen en iedereen alarmeren. Want meer en meer mensen begrijpen dat de ideeën die vandaag op tafel liggen geen oplossing bieden aan een van de belangrijkste uitdagingen van deze eeuw. Dat is inherent onrechtvaardig. Een onrechtvaardigheid waar ook de bevolking zich sterk van bewust is.

Bewijs hiervan zijn de laaiend enthousiaste reacties op de Sing For The Climate-actie. Hiermee willen wij aantonen dat mensen wel degelijk wakker liggen van een probleem dat zeker niet moet onder doen voor de financiële crisis.