Wat mij in Femme de la rue nog het meest trof was het verweer van de daders in kwestie, zegt Elma Drayer, columniste bij dagblad Trouw en weekblad Vrij Nederland en schrijfster van Verwende prinsesjes. Portret van de Nederlandse vrouw, (in 2010 verschenen bij De Bezige Bij). Ze schreef deze column op vraag van De Morgen.

Nog geen dag na de uitzending was de opwinding over Femme de la rue al de Nederlandse grens overgestoken. Tot mijn niet geringe verbazing begreep ik dat bij onze zuiderburen alledaags seksisme ineens was uitgegroeid tot thema vanjewelste. Opmerkelijk aan de commotie die losbarstte vond ik dat niemand durfde te ontkennen dat de film een wijdverbreid probleem aansnijdt. Als ik me niet vergis, was dat voor het eerst.

Dat maakte nieuwsgierig. En dankzij de zegen die internet heet was de documentaire van Sofie Peeters met een paar muisklikken terug te vinden. Het bleek inderdaad een behoorlijk indringend egodocument. Wat mij, na de bloedstollende verhalen van onbedekte én behoofddoekte vrouwen, nog het meeste trof was het verweer van de daders in kwestie. Toen Peeters wilde weten waarom zij vrouwen lastigvallen, antwoordden ze in koor: jullie vragen er toch zelf om?

Enige minpuntje vond ik het verband dat de filmmaakster op zeker moment legt met de luchtig geklede modellen op billboards. "Hoe kunnen we als vrouw gerespecteerd worden", verzuchte ze, "als we constant worden afgebeeld als een soort opblaaspop?" Nogal onnozel adopteerde Peeters zo het magere excuus dat plegers van seksuele intimidatie al te graag zelf gebruiken: hen treft geen blaam, het ligt altijd aan les autres.

Achter deze redenering schuilt, vrees ik, een oeroude maar zeer hardnekkige mythe: vrouwelijke wezens dragen de verantwoordelijkheid voor wat mannelijke wezens uitspoken. Als zij een probleempje hebben met hun lusthouding, moeten wij ons gedrag aanpassen. Doen we dat niet, dan vragen we om moeilijkheden.

Op slinkse wijze worden zo de rollen omgedraaid. Want het gaat natuurlijk niet om het gedrag van de slachtoffers, het gaat om het gedrag van de daders. Ook al raak je nog zo van streek van een lekker kontje, een diepe decolleté of een weelderige haardos, je hebt je te beheersen. Niemand heeft het recht om zijn eigen seksuele frustraties op anderen te botvieren. En geen enkele vrouw hoeft zichzelf beperkingen op te leggen omdat de mannen om haar heen worstelen met hun libido. Dat is hun zaak, niet die van haar. Zij, en zij alleen, zijn ten volle verantwoordelijk voor hun eigen daden.

Ronduit hilarisch vond ik verder de verklaringen die je na de uitzending hoorde ter muliticulturele zijde. Daar heette het meteen dat Femme de la rue een stigmatiserend werkstukje was. Allochtone mannen die zich aldus misdragen kunnen daar namelijk niets aan doen. Zij behoren immers zelve tot de gediscrimineerde onderlaag. Dus dan is het heel begrijpelijk dat je jonge vrouwen op straat achtervolgt, bespuugt en bepotelt?

Symboolpolitiek
Altijd verhelderend: vervang de categorie 'sekse' door de categorie 'ras'. Beide laten zich heel goed vergelijken. Beide zijn immers met de geboorte meegegeven. Religie kun je nog afleggen, met je genitaliën en je huidskleur zit je lelijk opgescheept.

Stel, uit een documentaire, gefilmd met verborgen camera, zou blijken dat zwarten nauwelijks door sommige wijken kunnen lopen. Het geval wil namelijk dat blanken hen continu achtervolgen, bespugen en bepotelen. Voortdurend vernederende voorstellen doen. Uitschelden voor 'vuile neger' als ze daar niet op ingaan. De film zou tevens laten zien dat zwarten hun gedrag stilzwijgend aanpassen: ze verhuizen naar andere wijken, vermijden bepaalde routes, dragen consequent koptelefoons op de oren om maar niet te horen wat ze naar het hoofd geslingerd krijgen, houden hun blik strak gericht op het trottoir.

Zou dan ook ter verontschuldiging klinken dat blanken alleen maar zo doen omdat ze zelf worstelen met hun positie in de samenleving? Of omdat ze nu eenmaal van streek raken als ze een goedgevormde zwarte in het oog krijgen? Of omdat hun merkwaardige opvattingen over zwarten ingebakken zitten in hun cultuur?

Ik denk het niet. Racisme is in de beschaafde wereld inmiddels taboe. Natuurlijk lopen er nog genoeg lieden rond die zichzelf superieur wanen op grond van hun blank-zijn, maar donkerhuidigen behandelen als loslopend wild geldt als not done. Racisme wordt beschouwd als een kwaad dat principiële bestrijding verdient - eerst en vooral door de overheid.

In een beschaafd land zou ook seksisme een kwaad moeten zijn dat principiële bestrijding verdient - eerst en vooral door de overheid. Lovenswaardig dus dat de gemeente Brussel boetes wil uitdelen aan mannen die zich niet weten te gedragen. Symboolpolitiek is altijd nog verkieslijker dan het grote zwijgen.