Net genoeg lucht in de lekkende rubberboot van de eurozone pompen, zodat hij niet zinkt. Meer kan de Europese Centrale Bank niet doen, stelt Emmanuel Vanbrussel, chef economie van deze krant.

Op de financiële markten zijn alle ogen vandaag gericht op voorzitter Mario Draghi van de Europese Centrale Bank. Hij maakt bekend welke ingrepen de ECB in petto heeft om de eurocrisis te bezweren. 'Super Mario' schroefde de verwachtingen op: "We zullen we het nodige doen om de euro te redden", verklaarde hij vorige week.

Het economenheir is opgesplitst in twee kampen. Enerzijds zij die ervoor pleiten dat de ECB de grote middelen bovenhaalt, via steunaankopen van Spaans en Italiaans staatspapier of via renteverlagingen. In deze uitzonderlijke tijden moet de geldkraan open en moeten we de inflatie erbij nemen, argumenteren zij. Daartegenover staat de Duitse school, die vindt dat de ECB de 'orthodoxe' traditie van de Bundesbank moet verderzetten. Dat betekent: een voorspelbaar geldbeleid dat de inflatie bestrijdt en voor de rest zo weinig mogelijk tussenkomt op de financiële markten.

Wellicht ligt de waarheid in het midden. Het klopt dat het momenteel aan de ECB is om de branden te blussen, om de eenvoudige reden dat geen enkele andere instelling over voldoende gezag beschikt. Het acute probleem is dat de Spaanse en Italiaanse rente tot onhoudbare hoogtes stijgen, waardoor Madrid en Rome afgesloten kunnen worden van de kapitaalmarkten. Op korte termijn kan alleen de ECB die rentes omlaag duwen.

Zoals rijkeluiszoon
Het permanente Europese noodfonds ESM moet nog tot midden september wachten voor een Duits fiat, en sowieso zal er te weinig in zitten om Spanje en Italië simultaan te redden. De Europese Commissie werkt gefragmenteerd: begrotingscontrole zit bij Rehn, de bankendossiers bij Almunia. En de verdeelde Europese regeringsleiders slagen er al bijna drie jaar niet in om een geloofwaardig crisisbestrijdingsplan op te stellen. Frankfurt is de enige Europese burcht die het overzicht behoudt over het hele financiële slagveld.

Maar de Bundesbank en co. hebben ook een punt. Mocht de ECB overgaan tot massale aankopen van Spaans of Italiaans staatspapier, dan is dat niet zomaar een financiële operatie. Dat is politiek. De ECB werpt zich dan de facto op als rechter over de hervormingen van het land. Zijn die voldoende, dan beloont de bank het land met lagere rentevoeten. Als de ECB niet tussenkomt, zal dat wijzen op een onvoldoende. Een van de basisprincipes van een moderne centrale bank - onafhankelijkheid tussen monetair beleid en begrotingsbeleid - komt dan op de helling te staan.

Ook inflatie creëren is politiek, want het komt neer op een herverdeling tussen spaarders en schuldenaars. Mensen met een netto vermogen zien bij hoge inflatie de koopkrachtwaarde van hun spaartegoeden dalen, terwijl mensen met netto schulden er voordeel uit halen.

Een ander veelgehoord argument tegen ECB-steun aan individuele landen is moral hazard. De regeringen van die landen zouden achterover gaan leunen, omdat ze weten dat ze op steun van buitenaf kunnen rekenen. Zoals een rijkeluiszoon die bij kattekwaad rekent op zijn inschikkelijke ouders. Maar dat argument moet niet overdreven worden. Zal Spanje bij een rente van 6 procent echt minder bezuinigen dan bij een rente van 8 procent?

Harvard-econoom Martin Feldstein wijst op een pertinenter gevaar. Hoe hoger de rente, hoe minder vertrouwen de markten hebben in een land. Als de ECB de rentes kunstmatig begrenst, verdwijnen die belangrijke prijssignalen. Het ontbreken ervan - Griekenland kon jarenlang aan rentes lenen die maar een beetje hoger lagen dan voor Duitsland - ligt net aan de basis van de hele eurocrisis, omdat beleggers zich in slaap lieten wiegen en te weinig onderscheid maakten tussen de lidstaten van de eurozone. Een land als Spanje kon daardoor aan lage rentes lenen, met de vastgoedbubbel tot gevolg.

Lekkende rubberboot
Draghi moet op zoek naar de gulden middenweg. Net voldoende lucht in de lekkende rubberboot van de eurozone pompen, zodat hij niet zinkt. Daarna moeten de Europese politici het lek dichten. Het gat wordt door de Spaanse barsten steeds groter. Eerder vroeg dan laat scheurt de hele euroboot.

Telkens de crisis te heet werd, kozen de beleidsmakers voor dezelfde techniek: kicking the can down the road, een geldprobleem uitstellen om het niet te moeten aanpakken. Maar die weg loopt dood. De politici moeten dring-end klare wijn schenken: wat zijn de contouren van een duurzame muntunie en hoeveel geld zijn de sterke eurolanden bereid op te hoesten om de zwakke te ondersteunen? De muntunie in haar huidige vorm behouden heeft een hoge prijs. Het zou de politici sieren mochten ze transparant de factuur tonen aan hun bevolking en uitleggen waarom die - is het niet economisch, dan politiek - verdedigbaar is.

De officiële retoriek klinkt hol. De politieke leiders willen de volledige muntunie behouden, maar hebben veel te weinig geld in de noodfondsen gestopt om dat hard te maken. Put your money where your mouth is, zouden ze in Engeland zeggen. Want zelfs 'Super Mario' raakt vroeg of laat uitgeput.