Jos Bouveroux legt uit waarom De Wever Dewinter pijn wil doen, en omgekeerd. Bouveroux is voormalig hoofdredacteur van de VRT-nieuwsdienst.

Het was toch even slikken toen ik oud-voorzitter Frank Vanhecke van Vlaams Belang hoorde oproepen om voor aartsrivaal N-VA te stemmen. Deze pesterij bevestigt het historische beeld dat Vlaams-nationalisten die van mening verschillen mekaars bloed wel kunnen drinken. De geschiedenis staat er bol van. Al van bij zijn ontstaan in de loopgraven van de IJzer was het partijpolitieke Vlaams-nationalisme een krabbenmand. Je vond er een allegaartje in terug van gematigde federalisten, overtuigde pacifisten en radicalen die de Belgische staat van de kaart wilden vegen. De slogan 'Zelfbestuur' werd erg creatief ingevuld. In de loop der jaren namen de tegenstellingen nog toe en verdween praktisch de hele vrijzinnige groep om plaats te maken voor een pre-fascistische partij, het VNV, dat met de stap naar de collaboratie openlijk Adolf Hitler erkende en ronduit fascistisch werd. Maar zelfs in die periode werd er duchtig ruzie gemaakt tussen het VNV, dat droomde van Dietsland, en de DeVlag, die pleitte voor annexatie door Duitsland. Tussendoor had je nog even het Verdinaso van de zelfbenoemde leider Joris Van Severen, die streefde naar meer macht voor de Koning en zichzelf als dictator zag. Rare jongens zijn het altijd wel geweest.

Die dubbelzinnigheid heeft ook de naoorlogse Volksunie serieuze parten gespeeld. Officieel koos de partij voor het federalisme en de democratie, maar aan de basis leefde er toch een niet onbelangrijke nostalgie naar het verleden. In die Volksunie van toen militeerden zowel Hugo Schiltz als ene Karel Dillen. Het programmapunt 'amnestie' was een wervende slogan in de milieus van wat officieel de repressieslachtoffers werd genoemd. Schiltz was bereid om met dat verleden te breken om het federalisme via een compromis te bereiken, maar hij ondervond in eigen rangen een fikse tegenstand.

Velen denken dat Dillen pas brak met de VU omwille van de Vlaamse toegevingen in het Egmontpact. De waarheid is dat Dillen en zijn medestanders het niet konden verkroppen dat de Volksunie, mede bepaald door de tijdgeest, zijn rangen opengooide voor mensen met een centrumlinks profiel zoals Maurits Coppieters, Nelly Maes, Vic Anciaux en anderen. Dat was niet naar de zin van de radicalen, die al vroeger opstapten en actief werden in allerlei extreem-rechtse organisaties en groepen. Na het Egmontpact stichtten zij het Vlaams Blok. Die partij is pas doorgebroken toen ze compromisloos een anti-vreemdelingenstandpunt innam en Dillen de plaats ruimde (met een goedbetaald Europees mandaat) voor de jonge Turken, Annemans en Dewinter.

Toch slaagde het Vlaams Blok er eigenaardig genoeg amper in om ontevreden VU-mandatarissen aan te trekken. Blijkbaar was dat een brug te ver, zeker voor de centrumlinkse vleugel. Maar ook de communautaire hardliners schrokken van de onversneden extreme standpunten en het gebruik van geweld door het Blok. De VU was een beleidspartij geworden maar kon de interne tegenstellingen tussen links en rechts uiteindelijk niet meer de baas. Eenmaal het belangrijkste partijstandpunt 'federalisme' gerealiseerd was, spatte de VU uit mekaar. De meeste mandatarissen kozen voor centrumlinks. Enkel de radicale Vlaams-nationalisten gingen hun eigen weg en stichtten de N-VA. Ook toen was het voor hen geen optie om naar het Vlaams Blok/Belang te stappen.

Verruimingskandidaten
En kijk: nu is het kleine broertje de grote broer aan het opeten. Nadat de N-VA een deel van het electoraat van het Belang heeft ingepalmd, volgen nu de mandatarissen. Zonder schroom worden dissidente Belangers opgenomen. De hoofdreden daarvoor is het duidelijke rechtse partijprogramma waar de N-VA mee uitpakt. Bovendien ligt er geen cordon sanitaire rond De Wever: de partij zit in de Vlaamse regering en hoopt op 14 oktober ook op burgemeesters en schepenen. Er zijn plaatsjes beschikbaar...

En zo sluit de N-VA weer aan bij de Vlaams-nationale traditie: de interne broederstrijd wordt er hevig gevoerd. De Wever wil Dewinter pijn doen en omgekeerd. Het toont wel aan dat Belang en N-VA erg dicht bij mekaar staan, ondanks alle retoriek. Dat is tenslotte logisch: beide partijen delen eenzelfde geschiedenis en kiezen alle twee voor de vlucht vooruit: Vlaamse onafhankelijkheid. De voormalige VU-leiders à la Schiltz hebben nooit pogingen gedaan om Blokkers aan te spreken. Zij waren nochtans niet vies van 'verruimingskandidaten' maar zochten ze veeleer in progressieve of centrum-milieus. Met zijn aanpak bewijst De Wever dat hij enkel geïnteresseerd is in de rechterzijde. Zelfs progressieve Vlaams-nationalisten zoals die van de Gravensteengroep moeten nu wel concluderen dat de N-VA een rechtse partij is met VOKA als hun 'werkgever'. De recente overstappers van het Belang (ik reken daar ook Frank Vanhecke bij met zijn stemoproep) hebben niet veel moeite moeten doen om hun verleden te vergeten. Dat zegt veel over de rechtse koers waar De Wever naartoe wil. Zo sluit zich de cirkel rond het Vlaams-nationalisme: de rechterzijde heeft het weer voor het zeggen en de interne conflicten blijven voortduren.