Er klopt iets niet met de Spaanse cijfertjes. Maar zo valt er nog eens wat te lachen. Lex Rietman is sinds vijftien jaar correspondent in Spanje, voor De Groene Amsterdammer, BNR Nieuwsradio, Radio 1 en De Tijd.

Op grond van de jongste informatie moeten we vanuit Spanje vandaag even een paar dingen rechtzetten. Topscorer van de Primera División 2011-2012 is Leo Messi (FC Barcelona) geworden met 5.000 doelpunten. Op de tweede plaats eindigde Cristiano Ronaldo van Real Madrid. Hij schopte er geen 46 in, zoals tot nu toe ten onrechte werd aangenomen, maar 4.600. Of eigenlijk moeten we zeggen 3.900, want de bescheiden Portugees scoorde 700 maal met het hoofd.

Voor treinreizigers met haast is er goed nieuws. Door recente verbeteringen aan het spoor kunnen treinen op de hogesnelheidslijn Barcelona-Madrid nu veel harder rijden. Wie om 12.00 uur uit Barcelona vertrekt, stapt voortaan al om 12.02 uur uit in Madrid. Dat betekent een verkorting van de reistijd met 2 uur en 58 minuten. Aanzienlijke verbeteringen zijn er ook te melden voor de Spaanse gepensioneerden en minimumloners. Vanaf heden zullen zij maandelijks respectievelijk 61.890 en 64.140 euro ontvangen, in plaats van 618,90 en 641,40 euro, zoals tot nu toe het geval was.

De lezer die nattigheid voelt, heeft gelijk. Veel Spanjaarden krijgen ook steeds vaker dat gevoel als zij de krant openslaan op de economiepagina's. Bijna dagelijks is het raak en Bankia spant de kroon.

Vergissen is menselijk
Deze week begon ook weer sterk. Door "onverwachte omstandigheden en informatie verkregen na sluiting van het boekjaar" meldde het moederbedrijf BFA van de vierde bank van Spanje opeens verliezen van 3.318 miljoen euro over 2011. Dat was een "herformulering" van de resultaten van amper drie maanden geleden. Toen meldde BFA - zeg maar de slechte bank van Bankia - een verliesje van slechts 30 miljoen.

Vergissen is menselijk, en in dit opzicht lijken bankiers net mensen. Maar een factor honderd? Het satirische programma Todo por la radio op de Spaanse radiozender SER kwam op het idee om de Bankialogica ook eens toe te passen op de rest van het leven. Conclusie: het dagelijks leven vermenigvuldigd met honderd is gelijk aan waanzin.

Het leverde in ieder geval mooie absurde radio op. Ook leuk was de voorplaat van het satirische stripweekblad El Jueves. Man staat voor geldautomaat. Op het scherm staat de tekst: welk bedrag wilt u opnemen? Er zijn vier keuzemogelijkheden, van 50 tot 300 euro. Naast elk bedrag staat een grappig bankiertje getekend die de potentiële geldtapper uitdaagt in diverse poses, van grijnzend en met opgestoken middelvinger, tot gebukt met de broek omlaag een scheet latend in het gezicht van de bankklant: hij kan fluiten naar zijn geld.

U begrijpt het, bankiers zijn even wat minder populair in Spanje. Dat krijg je als dezelfde banken die met stuitende arrogantie miljarden aan overheidssteun opeisen (en krijgen), geen enkel pardon tonen als door werkloosheid getroffen burgers hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Niks afbetalingsregeling, niks schuldsanering, je wordt gewoon op straat gekegeld. Het overkomt elke dag honderden gezinnen in Spanje. Een spotprent van tekenaar El Roto in het dagblad El País verwees onlangs ook weer eens naar die schrijnende situatie. In Spanje wordt veel op straat geleefd, staat boven de prent. "En elke dag meer", bevestigt de man in de tekening. Hij ligt met zijn slaapzak in een portiek voor een gesloten rolluik.

Intussen verliest de conservatieve regering van Mariano Rajoy elke dag meer geloofwaardigheid. Tot voor kort verzekerde Rajoy dat hij geen euro staatssteun aan banken zou geven. Dat veranderde anderhalve week geleden in carte blanche voor Bankia: de rampzalig geleide bank mocht rekenen op alle steun die maar nodig was om overeind te blijven. Geef maar 19 miljard dan, zei Bankiatopman Goirigolzarri de volgende dag. Zijn bank had een paar weken eerder al een cadeautje van 4,5 miljard gekregen.

Zoiets wekt irritatie. Bij de burgers, die weten dat zij voor het wanbeleid van Bankia opdraaien, terwijl ze in de krant lezen dat het vorig jaar afgezwaaide bankbestuurslid Aurelio Izquierdo 14 miljoen euro vertrekpremie meekreeg. En bij de Spaanse banken, die hun werk wél naar behoren doen en op eigen kracht aan de verscherpte kapitaaleisen moeten voldoen.

Graaigedrag
Bankia is geen gewone bank. De fusie van Caja Madrid, Bancaja en vijf kleinere spaarbanken heeft 40 miljard waardeloze vastgoedactiva op haar balans staan. Dat is veel meer dan welke andere financiële instelling in Spanje ook. De wanbetaling op kredieten van Bankia is dubbel zo hoog als gemiddeld. Cajamadrid en Bancaja hebben de voorbije vijftien jaar onder controle gestaan van de Volkspartij (PP) in de conservatieve bolwerken Madrid en Valencia. Een onderzoek dat blootlegt naar wat er werkelijk gebeurd is, is wel het minste wat je zou mogen verwachten op het moment dat zo'n bank de Spaanse economie in haar val dreigt mee te sleuren.

De aanwijzingen voor corruptie, absurd hoge salarissen en vrijwel gratis kredieten aan toplui, illegale partijfinanciering van de PP, miljardenverkwisting aan megalomane projecten en valse boekhouding zijn talrijk. Toch komt er geen onderzoek. De absolute meerderheid van de Volkspartij in het parlement blokkeert elke poging tot opheldering. Het is meer dan waarschijnlijk dat de conservatieven uit zo'n onderzoek tevoorschijn zouden komen als hoofdschuldigen.

Rajoy voelt zich oppermachtig met die absolute meerderheid. Maar het heeft er alle schijn van dat hij de groeiende frustratie, verontwaardiging en woede onder de bevolking over zo veel schaamteloos graaigedrag en straffeloosheid onderschat, in tijden van snoeiharde besparingen op basisvoorzieningen als onderwijs en gezondheidszorg. Anderen gaan een stap verder en nemen de regering gewoon niet meer serieus. Dan valt er tenminste nog eens wat te lachen.