Aan de oppervlakte lijken (jonge) vrouwen van vandaag misschien mondiger dan vroeger. Dat beweert Suzanne Cautaert, ex-coördinatrice en lesgeefster van weerbaarheidscentrum Refleks (1981-2002). Ze werkt momenteel als zelfstandig vormingstrainer, -coach en auteur.

Gedurende meer dan twintig jaar gaf ik weerbaarheidstrainingen aan vrouwen en meisjes die zich wilden leren wapenen tegen geweld en grensoverschrijdend gedrag. Ik herinner me mijn aanvankelijke verbijstering over de ongelooflijke schaal waarop seksuele agressie tegenover vrouwen plaatsvond in een samenleving die daar schijnbaar totaal onwetend over was. Het meeste van dat geweld vond plaats in het 'veilige' gezin. Maar ook op de werkplek werden vrouwen lastiggevallen, nageroepen, bepoteld, aangerand en verkracht. Ik herinner me de onmacht van vele vrouwen over het ongeloof, de ridiculisering en de onverschilligheid waar ze tegenaan liepen als ze eindelijk de moed vonden om er wat van te zeggen.

In die weerbaarheidstrainingen hoorden vrouwen vaak voor de allereerste keer dat wat hen overkomen was echt niet kon. Ze moesten leren om voor zichzelf op te komen omdat ze - vaak opgevoed tot aangepast en beleefd meisje - dat helemaal niet konden. Het was voor heel wat vrouwen bevrijdend eindelijk gelegitimeerd te worden in een gevoel dat ze heel lang onderdrukt hadden: gerechtvaardigde woede om wat hen aangedaan werd.

Dat ruikt naar ouderwets slachtofferfeminisme, hoor ik al roepen. Vrouwen van vandaag zijn zelfbewust en assertief en zijn best in staat om hun grenzen aan te geven. Toch zegt mijn dagelijkse ervaring iets anders. In de zorgsector waar ik veel met groepen vrouwen werk, hoor ik vrijwel elke week nieuwe verhalen. Van een verzorgende die door een cliënt klem wordt gezet en vanachter bij de borsten wordt gegrepen. Van een poetsvrouw die gedwongen wordt om mee te kijken naar harde porno. Van een verpleegkundige die door een arts wordt betast terwijl ze 'steriel staat', klaar voor de operatie.

Maar niemand die er wat van zegt of klacht indient. Ze durven niet. Ze lachen besmuikt, negeren wat er gebeurt, zwijgen en verdragen. Niet omdat ze toestemmen. Maar omdat ze er geen idee van hebben hoe ze de mannen in kwestie kunnen stoppen. Of omdat ze schrik hebben om hun job te verliezen. Of omdat ze niet willen doorgaan voor een flauwe, zielige feministe zonder gevoel voor humor.

Anno 2012 worden vrouwen en meisjes nog steeds het slachtoffer van ongewenste intimiteiten en seksuele intimidatie. Niet af en toe, niet uitzonderlijk, maar dikwijls. (Jonge) Vrouwen van vandaag lijken mondiger dan vroeger. Ze zijn opgegroeid met het idee dat ze gelijk zijn aan mannen en dat de strijd op dat vlak wel gestreden is. Als ze te maken krijgen met grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer, zijn ze vaak niet in staat om zich te weren - net zomin als de vrouwen van vroeger.

Moeten we dan maar naar steriele, seksegesegregeerde werkplekken waar elk spoor van warm menselijk contact verbannen is? Natuurlijk niet. Maar laat ons wel streven naar een omgeving waar mannen en vrouwen kunnen samenwerken in een sfeer van gelijkwaardigheid en waar vrouwen niet op de eerste plaats beoordeeld worden op hun uiterlijk maar op hun capaciteiten. Waar seksisme in al zijn nuances door niemand getolereerd wordt. Waar mannen leren om een afwijzing te herkennen en te respecteren. Waar vrouwen duidelijke grenzen trekken en confrontaties aangaan. Waar slachtoffers geloofd en gesteund worden.

Maar misschien is dat een illusie? Een werkplek is geen geïsoleerde omgeving en is een weerspiegeling van de samenleving waarin we leven. En dus moeten we ons ook meer vragen stellen bij de boodschappen en de beelden die ons dagelijks via de media bereiken en waarin vrouwen - én mannen - vaak nog steeds herleid worden tot de klassieke stereotiepe rollen.

Dankzij de getuigenissen van de moedige vrouwen die hun nek uitstaken is er nu een enorme stap gezet. Er wordt ernstig over de problematiek gepraat in serieuze programma's en in kwaliteitskranten. En toch is hier en daar al de eerste twijfel te horen. Wordt er niet overdreven? Zijn het geen oude koeien die uit de gracht worden gehaald? Om duidelijk te maken dat de nu bekende verhalen slechts het topje van de ijsberg zijn roep ik alle slachtoffers op om hun verhaal te vertellen. Pas als de omvang - en de impact - van het probleem voor iedereen duidelijk wordt zal er misschien echt iets veranderen.