Karl van den Broeck is chef Boeken van De Morgen. Hij leest zowel de lettertjes op de muesliverpakking als hermetische poëzie

14 maart 2000 is een symbolische datum in de literatuurgeschiedenis. Op die dag ging Riding the Bullit online, een novelle die Stephen King eerst als e-book liet verschijnen en pas later in gedrukte vorm. Het succes was overweldigend: 400.000 mensen zogen het boek hun computer binnen en bewaarden het op hun harde schijf. Ze telden er 2,5 dollar voor neer. Hoeveel van hen het ook echt lazen, is niet geweten.

In de stroom artikels die daarna verscheen werd het einde van het gedrukte boek aangekondigd. Alle auteurs zouden het voorbeeld van Stephen King volgen, drukkerijen en boekhandels zouden de deuren moeten sluiten. Ook uitgevers zouden overbodig worden omdat auteurs hun publiek rechtstreeks zouden kunnen bereiken.

Twaalf jaar later, op 30 maart 2012, duurde het vier dagen om 164.000 e-books van Harry Potter te verkopen. J.K. Rowling had de hele reeks eindelijk vrijgegeven voor digitale publicatie. Een succes was de lancering zeker, maar van de hype van 2000 blijft niet zo veel meer over.

Elk jaar, op elke boekenbeurs, wordt ook in Vlaanderen de doorbraak van het e-book aangekondigd. Die blijft echter uit. De uitgevers doen ook weinig inspanningen om de digitale versies van hun boeken aantrekkelijk te maken. De prijs ligt veel te hoog in vergelijking met de papieren versie.

In Amerika zijn e-books wel populair, maar daar zijn andere verklaringen voor te bedenken. In de VS is er geen fijnmazig netwerk van boekhandels zoals in Europa en is Amazon.com vaak het enige kanaal waarlangs een boekenwurm in - pakweg - Zuid-Dakota of Montana de nieuwste van Richard Powers of John Irving kan kopen. Wie zijn boeken via een webshop koopt, zal zeker sneller geneigd zijn om ook e-books te kopen.

In Vlaanderen wordt vaak gekankerd op de teloorgang van de boekhandel. Ook in Nederland is de sfeer bedrukt nu de keten van betere boekhandels Selexyz over de kop gegaan is. Die onheilsberichten dienen toch ook gerelativeerd te worden. In Vlaanderen verdwijnen er niet alleen boekhandels, er komen er ook steengoeie bij. En bij Standaard Boekhandel verkopen ze wél boeken van Richard Powers.

Een ding staat vast. De crisis in het boekenvak is in onze contreien alvast niet de schuld van de e-books. En als de uitgevers het een beetje slim spelen kunnen ze in de toekomst via e-books een hele nieuwe bron van inkomsten aanboren.

Digitale boeken gaan het gedrukte boek nooit vervangen, ze zullen naast hardcovers, paperbacks en pockets nieuwe verschijningsvormen zijn van een bestaand product. Pockets zullen het wel moeilijk krijgen; veel boeken die eerder in het ontspanningssegment zitten, zullen sneller bestsellers worden in e-vorm. Als de tablets tenminste doorbreken bij het brede publiek (maar dat zal afhangen van het tv-aanbod op die dingen), komt er wellicht schot in de zaak.

Daarnaast zullen e-books ook 'gebruiksvoorwerpen' worden. Een mooie uitgave van een roman (hardcover) zal in de kast verdwijnen en de bijgeleverde code zal de koper toegang geven tot een digitale versie. Die kan dan mee op reis. Geen zonnecrème of martinivlekken meer op die Don Quichot met goud op snee.

E-books bieden ook mogelijkheden om een back catalogue te verkopen zoals J.K. Rowling nu doet. U koopt de nieuwste roman van een gevestigde auteur en u krijgt zijn vijf eerste boeken (die niet meer in print zijn) voor een prikje in e-bookvorm. Riskante herdrukken zijn dan overbodig.

Het is ook uitkijken naar het succes van onlinekiosken als New Issue. Hier kun je voor een vast bedrag per week of per jaar tot 32 magazines lezen op iPad of Androix: van Entertainment Weekly, People, Sports Illustrated, The NewYorker tot Time. Het is maar een kwestie van tijd vooraleer via dit systeem ook boeken worden aangeboden.