Auto-analist Vic Heylen analyseert de Opeldeal tussen autofabrikant General Motors en Magna. Heylen is verbonden aan het Flanders" Centre for Automotive Research. General Motors verkoopt dochteronderneming Opel aan het Canadees-Oostenrijkse bedrijf Magna en de Russische Sberbank. Dat heeft de Amerikaanse autobouwer gisteren bekendgemaakt. Maar volgens Vic Heylen zullen de onderhandelingen aanslepen tot na de Duitse verkiezingen. "Dat moet gezien worden als een Amerikaans zoenoffer aan kanselier Merkel."

Tijdens de "Opel-reddingsnacht" van 31 mei kwam het tussen General Motors, de Duitse regering en het Canadese/Oostenrijkse Magna tot een principeovereenkomst over de verkoop van GM"s Europese operaties aan Magna en een Russisch consortium. De Duitse overheid zou voor de herstructurering een staatswaarborg van 4,5 miljard euro voorzien. Op de Russische tv sprak de directeur van Russische Sberbank en partner van Magna over "een herstructurering van de Russische auto-industrie met Duitse hulp aan een onvergelijkbare lage prijs".

Die uitspraak viel niet overal in goede aarde. Want volgens Magna en zijn Russische partner waren in de voorlopige deal niet alleen GM"s West-Europese maar ook de bijzonder lucratieve Oost-Europese operaties vervat. Maar tijdens de voorbije maanden heeft GM"s toponderhandelaar John Smith meer dan eens zijn twijfels geuit over de haalbaarheid van het bereikte akkoord. Hij sprak over gevaren van "een pijplijn van intellectuele eigendom naar mogelijk onbekende bestemmingen" en "problemen met aandeelhouders in GM"s Koreaanse operaties (met name GM Daewoo Auto & Technology, afgekort GMDAT, nvdr)".

Mislukte herstructureringen
Om dat tweede bezwaar te duiden: de Oost-Europese operaties van GM bestaan in hoofdzaak uit Chevroletmodellen die compleet vanuit Korea worden ingevoerd en uit auto"s die ter plaatse, in zes fabrieken in Oost-Europa worden geassembleerd met componenten die uit datzelfde Koreaanse GMDAT komen. Een eventuele overname in Europa zal met andere woorden directe gevolgen hebben voor de andere kant van de wereld. Gevolgen waarmee ze bij GMDAT niet noodzakelijk zullen instemmen, niet in het minst omdat GM daar slechts 51 procent van de aandelen in handen heeft.

Feit blijft dat de Oost-Europese markt voor GM een eerder zeldzame succesoperatie is op een snelgroeiende automarkt. Tijdens de periode 2004-2008 steeg de Oost-Europese Chevroletverkoop met niet minder dan 233 percent. Het is dus onwaarschijnlijk dat GM bereid is deze activiteiten, samen met Opel, af te staan aan Magna/Russisch consortium. En zeker niet zonder toestemming van de minderheidsaandeelhouders van GMDAT.

In het nieuwe, afgeslankte en door de Amerikaanse overheid terug op de been geholpen GM, spelen de internationale operaties bovendien nog steeds een belangrijke rol. GM Europe is nog steeds goed voor een kwart van GM"s wereldafzet. Niet veel kleiner dan het aandeel van de Aziatische activiteiten, China inbegrepen, die goed zijn 27,3 procent. Daar staat natuurlijk tegenover dat de Europese operaties gedurende vele jaren verlieslatend zijn - een lange reeks van dure, mislukte pogingen tot herstructurering ten spijt.

"Gedeelde pijn"
In 2001 was er het ambitieuze Olympiaplan, twee jaar later had Olympia reeds iets meer dan 1,2 miljard dollar gekost aan ontslagvergoedingen, buitengewone afschrijvingen, herstructurering van het Duitse distributienet, enzovoort. Na opnieuw aanzienlijke verliezen in 2002 en 2003 werd in oktober 2004 een nieuw plan voor vermindering van de structurele kosten met 600 miljoen dollar opgestart. Dat moest leiden tot een winst van minimum 500 miljoen dollar voor het boekjaar 2005. In werkelijkheid werd opnieuw een verlies van 1,17 miljard dollar geleden. Einde 2008 waren de kosten voor herstructurering in totaal reeds tot 3,58 miljard dollar opgelopen. Zonder enig resultaat. Tijdens de voorbije acht jaar (2001-2008) heeft GM Europe slechts twee keer een lichte winst geboekt.

Een nieuwe poging tot herstructurering naar dit model heeft bijgevolg niet veel zin. Dit zou opnieuw leiden tot het door de vakbonden geprefereerde model van "gedeelde pijn": het aantal ontslagen spreiden over zoveel mogelijk fabrieken, zonder sluitingen en zonder drastische afbouw van dure capaciteit en hoge vaste kosten. In dat opzicht worden de competitieve problemen van Opel verschoven naar andere Europese autobouwers. Of, in afwachting van het volgend dieptepunt in de conjunctuur, naar de Europese auto-industrie in zijn geheel.

Kleine lettertjes
GM lijkt een overname door Magna nu definitief goed te keuren. Maar het is goed de kleine lettertjes te lezen. "De komende weken zal er onderhandeld worden over de definitieve voorwaarden voor de verkoop", klinkt het in een verklaring van GM. GM zal met andere woorden de Europese en Oost-Europese belangen zoveel mogelijk veilig stellen.

De onderhandelingen daarover zullen aanslepen tot na de Duitse verkiezingen. Dat moet dan gezien worden als een Amerikaans zoenoffer aan kanselier Merkel. Intussen heeft GM-topman John Smith gezegd dat Magna de Opelfabriek in Antwerpen geleidelijk zal sluiten. Antwerpen is in wezen een competitieve fabriek die in theorie dus alle kansen zou moeten krijgen. Maar als deze deal doorgaat, moet Magna doen wat Duitsland zegt. Dan gaat Opel Antwerpen wellicht dicht. En dat is politiek, geen bedrijfseconomie.