Schooldirecteur Paul Geerts schetst de negatieve gevolgen van te veel C-attesten. Hij is sinds 1995 directeur van het Instituut Maris Stella-Sint-Agnes, middelbare school in Borgerhout. Geerts wil de discussie over de hoofddoek even terzijde laten. Hij kaart een volgens hem fundamenteler probleem aan: de groeiende schoolachterstand. "Ik stel een grote toename vast van aanvragen voor 1B vanuit een vierde leerjaar lager onderwijs."

Ik ben directeur van het Instituut Maris Stella ¿ Sint-Agnes, een middelgrote school in het hart van Borgerhout met voornamelijk leerlingen van allochtone origine. Naast de eerste graad A en B-stroom, het onthaal voor anderstalige nieuwkomers, hebben wij een studieaanbod binnen de studiegebieden handel, verzorging en mode. De laatste week voor het nieuwe schooljaar was het nog behoorlijk druk met inschrijvingen maar het was een opsteker dat de meeste leerlingen op 1 september aanwezig waren voor het onthaalmoment. Toch blijft het probleem van de dubbele inschrijvingen nog bestaan en kregen we vooral voor de derde graad bso nog een massa aanvragen tot inschrijving. Ook voor 1B lijkt er een probleem te bestaan in het aanbod, gezien de vele aanvragen.

Ik wil één week na de start van een nieuw schooljaar even niet inhaken op het hoofddoekendebat maar andere problemen aankaarten waar dringend werk van gemaakt moet worden. Zo stel ik een grote toename vast van aanvragen voor 1B vanuit een vierde leerjaar lager onderwijs, wat mogelijk is voor jongeren die voor het einde van het jaar twaalf worden. Het secundair onderwijs is niet echt voorzien om hierop een antwoord te bieden. Wij hebben er een extra klas van negen leerlingen met extra Nederlands en wiskunde voor ingericht.

Het probleem baart me zorgen. Kennelijk slagen lagere scholen er ondanks de bijkomende middelen via het gelijkekansenonderwijs onvoldoende in om gedifferentieerd te werken en zwakkere leerlingen extra te ondersteunen. Het illustreert duidelijk hoe moeilijk de overgang van lager naar secundair onderwijs kan zijn.

Twintigjarigen
Een tweede vaststelling bij de inschrijvingen dit jaar, maar ook vorige jaren, is de ernstige schoolachterstand van jongeren die zich bij ons komen inschrijven. Is het normaal dat zeventien- en achttienjarigen zich nog inschrijven in de tweede graad van het secundair onderwijs en twintigjarigen in de derde graad? Analyse van onze leerlingengegevens bevestigt de indruk dat de schoolachterstand de laatste tien jaar gevoelig is toegenomen en hoofdzakelijk is toe te schrijven aan de instroom in de tweede en derde graad. Ons eigen attesteringsbeleid is immers gericht op doorstroming en houdt ernstig rekening met de leeftijd.

Volgens mijn analyse van de rapportgegevens en schoolloopbaan van leerlingen die zich komen inschrijven is het onderwijs medeverantwoordelijk voor de grote schoolachterstand, die dikwijls ook leidt tot ongekwalificeerde uitstroom. Er worden bij de deliberaties nog veel te veel C-attesten uitgereikt, strikt op basis van de resultaten zonder rekening te houden met de leeftijd en de vele mogelijkheden tot heroriëntatie.

Een van de talrijke voorbeelden is een zeventienjarige Macedonische jongen die zich kwam aanmelden voor het derde middelbaar, studiegebied mode. De jongen was nog maar drie jaar in België en na een onthaaljaar voor anderstalige nieuwkomers volgde hij het tweede jaar beroepsonderwijs, met onder meer een beroepenveld mode. Vorig schooljaar volgde hij 3 kantoor en kreeg hij een C-attest. Rekening houdende met zijn resultaten voor algemene vakken en zijn basiskennis mode was een inschrijving in 4 mode best mogelijk. Via advies aan de vader om een herziening van het attest aan te vragen kon ik op 31 augustus deze inschrijving in 4 mode realiseren. Toevallig liep ik door de hal van de school, toen de jongen langskwam met zijn vader. De man was zo gelukkig dat hij mij omhelsde.

Het ligt echter niet voor de hand om binnen onderwijs een dergelijk advies aan de ouders te geven en in de meeste gevallen is de termijn om een herziening aan te vragen verstreken. Je kunt dan niet anders dan de toelatingsvoorwaarden te respecteren en deze jongere in te schrijven ondanks een schoolachterstand van meerdere jaren. In veel gevallen zijn de jongeren schoolmoe en geeft dit in combinatie met het leeftijdsverschil problemen binnen de groepsdynamiek van een klas. Ik doe dan ook een oproep om een ernstige analyse te maken van het attesteringsbeleid en de toelatingsvoorwaarden. Een mogelijke denkpiste is de bestaande mogelijkheid om op basis van leeftijd na een positief advies van de toelatingsklassenraad in te schrijven in het derde jaar BSO ook mogelijk te maken voor het vierde jaar BSO.

Inschrijvingsrecht
Onvermijdelijk komt ook het inschrijvingsrecht (Vanderpoorten 2002) aan bod met betrekking tot dit probleem. Ik blijf bij mijn stelling dat het inschrijvingsrecht averechts werkt en de segregatie in het schoollandschap doet toenemen. Dit verhoogt onze kwetsbaarheid en ondermijnt het pedagogisch proces van scholen gericht op gelijke onderwijskansen. Om de vele middelen, gerealiseerd door voormalig minister Vandenbroucke, te laten renderen moet de draagkracht gerespecteerd worden. Dat kan niet als je gelijk wie moet inschrijven los van elke pedagogische context.

Onze school werkt met kleine klassengroepen en zoekt telkens nieuwe mogelijkheden om het pedagogisch proces te verbeteren onder meer door de aanschaf van vier digitale borden dit schooljaar. We willen onze pedagogische verantwoordelijkheid ernstig nemen naar de leerlingen die ons zijn toevertrouwd. We vragen dan ook structurele maatregelen op het vlak van attestering, toelatingsvoorwaarden en inschrijvingsrecht, rekening houdend met de leeftijd en pedagogische context.