Politiek redacteur Fabian Lefevere maakt de politieke tussenstand van de week op. Je moet het de regeringspartijen nageven dat ze zich bij de start van het politieke najaar niet lieten betrappen op ideologische starheid. Veel gekker dan liberalen die plots een crisisbelasting voor de banken bepleiten kun je het niet bedenken. Zo'n omslag heeft veel te maken met de crisis en de druk van de publieke opinie. Maar net zogoed is die plotse flexibiliteit het resultaat van een crisis in het partijpolitieke landschap. Didier Reynders, omstreden als nooit tevoren in de MR, is er het beste voorbeeld van.

Mensen die zich doorgaans in weinig flatterende bewoordingen uitlaten over Reynders, zetten deze week grote ogen op. Niet alleen het kostuum van de MR-kopman was impeccable toen hij voor de kern arriveerde op Hertoginnedal - zoveel zijn we van hem wel gewoon - maar ook zijn manieren waren het. "Allercharmantst", zo werd zijn gedrag tijdens die eerste bijeenkomst na de vakantie zowaar omschreven.

"Niet één cynisch grapje", verbaast een van de aanwezigen zich. "Hij heeft zelfs niemand gebruuskeerd in zijn rentree-interviews. Hoe lang is dat niet geleden? En niet alleen dat: hij stelde zich inhoudelijk erg meegaand op tijdens de vergadering zelf."

Dat is een uitgesproken understatement voor de bocht die Didier Reynders deze week maakte. Al in zijn rentree-interviews in de Franstalige media gaf hij aan de crisis liever op de financiële sector dan op de consument te verhalen. En ja, zo werd daaraan toegevoegd in de wandelgangen, dat betekent inderdaad dat hij meestapt in het verhaal van de crisisbelasting en zelfs de voordelen van de notionele intrest wil aftoppen. Terwijl die notionele intrest toch altijd zijn dada was. Reynders trok er zelfs hand in hand met Verhofstadt de halve wereld voor rond, en reageerde de voorbije jaren bijzonder giftig op elke mogelijke aanmerking van de oppositie.

Die plotse ommekeer van Didier Reynders illustreert volop hoeveel kwaad bloed het blunderwerk van het verzamelde bankiersgilde zette in de Wetstraat, die tegen een kaduke begroting aankijkt en zich weer met een torenhoge openbare schuld geconfronteerd ziet. En - voor zover dat nog nodig was - het bewijst ook hoe gevoelig politici zijn voor de publieke opinie. Maar eigenlijk toont het vooral aan dat Didier Reynders als uitgesproken verliezer van de verkiezingen bitter weinig manoeuvreerruimte rest. Als het de crisis is die de politiek nu tot inschikkelijkheid aanzet, dan is dat voor een stuk ook een partijpolitieke crisis.

De alliantie van de PS in het Franstalig landsgedeelte met het Ecolo van Jean-Michel Javaux heeft hem namelijk onnoemlijk verzwakt op het politieke schaakbord. Met het onvermijdelijke resultaat dat de tegenstanders in zijn eigen partij stilaan alle remmingen laten varen en de messen wetten. Niet voor niets zijn Reynders en zijn getrouwen al dagenlang bezig de MR-zomeruniversiteit van dit weekend in het Luxemburgse Transinne voor te bereiden. Het zou niemand verbazen als Reynders daar een golf - of minstens een golfje - van kritiek over zich heen krijgt. Dan verschijn je maar beter uitgeslapen en fris gewassen ten tonele. En als het daar in het Euro Space Center niet gebeurt, dan bieden de media wel een luisterend oor aan Reynders" criticasters.

Faux pas
Zoals afgelopen week, dus. Louis Michel en de zijnen kozen de voorbije maanden nog voor het pad der behoedzaamheid. Niemand die durfde uitspreken dat Reynders moet opkrassen uit de avenue de la Toison d"Or, waar het veeleer zielloze hoofdkwartier van de Mouvement Reformateur gevestigd is. De retoriek was er tot nog toe een van eenheid en samenhorigheid. Maar Michel senior gaf deze week wel de hint waarop iedereen wachtte. Hij beweerde aan het begin van de week in alle beleefdheid dat Didier Reynders zelf moet beslissen of het nog opportuun is om voorzitter te blijven.

Niemand kon dat verkeerd verstaan: in de beste der werelden vertrekt Reynders wel degelijk uit de Guldenvlieslaan en ruimt hij de baan voor iemand uit de clan-Michel, bijvoorbeeld Louis zelf maar nog liever zijn zoon Charles. De Waalse chef de file van de MR én notoir lid van de clan-Michel, Serge Kubla, stelde dan weer dat Reynders "in het slechtste geval" voorzitter blijft en Kamerlid Jacqueline Galant legde woensdag de schuld voor de verkiezingsnederlaag bij Reynders zelf en vraagt voorzittersverkiezingen in het najaar.

Niet dat Didier Reynders zich zal laten afslachten. Hij repliceerde al meteen dat, als er gekozen moet worden, hij voor het voorzitterschap en niet voor zijn job als vicepremier gaat. Wie kan het hem kwalijk nemen? Zolang hij voorzitter is, kiest Reynders en niemand anders zijn opvolger in de regering, en mogen de Michels de gedroomde extra invloed en macht binnen de MR op hun buik schrijven. Reynders hoopt bovendien nog steeds een eventuele voorzittersverkiezing in de lente van volgend jaar glansrijk te winnen, wat niet eens zo onrealistisch is.

Tot daar de interne strijd binnen de MR die, in deze tijden van crisis, tamelijk onbeduidend lijkt voor de samenleving. Toch is ze relevant, door het neveneffect dat ze sorteert. Tot de voorzittersverkiezing kan Reynders zich namelijk geen enkele faux pas veroorloven. Nu zijn imago van cynische ruziestoker hem de koppositie in de Franstalige politiek gekost heeft, stelt hij zich maar beter constructief op. De paradox van Reynders" partijpolitieke trubbels is dat de regering er (voorlopig althans) wel bij vaart.

Sympathieke ket
Reynders" situatie is niet zo anders als die van Guy Verhofstadt, die als interim-voorzitter constructivisme tot het nieuwe mantra heeft verheven en van zins is om volop mee te werken met Van Rompuy I. Zelfs als dat ingaat tegen het liberale taboe op extra belastingen. (Want het ís een extra belasting die geheven zal worden op de banken, al noemen ze dat bij Open Vld liever "premie", "vergoeding", "bijdrage" of whatever). Net als bij de MR wordt de verkiezingsnederlaag van Open Vld toegeschreven aan de arrogantie en het geruzie van de voorbije jaren, en dus wil/moet Open Vld zich als een verantwoordelijke partij profileren. En net als MR stevent Open Vld af op een voorzittersverkiezing die bepalend wordt voor de nabije toekomst van de partij.

Nu heeft Open Vld wel een voetje voor op de MR. Bij de Vlaamse liberalen kan de nieuwe huisstijl namelijk uitgedragen worden door een nieuwe vicepremier: Guy Van Hengel. Bijzonder opvallend hoe zijn partners in het kernkabinet hem de afgelopen week als "sympathieke ket" de hemel inprezen. Voluntaristisch en dynamisch, maar bovenal een charmante en aardige man. Dat soort kwalificaties vielen Karel De Gucht zelden of nooit te beurt. Het lijkt er dus sterk op dat de les in nederigheid die de liberalen ontvingen op 7 juni heilzame effecten heeft op de federale regering. Nu al tekent zich een compromis af over de moeilijke begroting.

Maar voor er enige euforie ontstaat: de ambities van de regering zijn en blijven beperkt, zeg maar minimalistisch. Nu zich een begrotingstekort van 7 procent aftekent, wil Van Rompuy daar niet meer dan een half procentje van wegwerken. Meer doen zou nefast zijn voor de fragiele economie, klinkt het. Alle charmeoffensieven en extra belastingen ten spijt blijft op die manier nog altijd een put van bijna twintig miljard gapen.