Het zegt veel over de Belgische verhoudingen dat niet de federale regering, maar de Vlaamse deelregering gisteren de Nederlandse ambassadeur op het matje riep over de Westerschelde. In Wallonië ligt men nu eenmaal niet wakker van de Antwerpse haven. In Vlaanderen des te meer. Antwerpen is de derde haven van Europa en voor Vlaanderen van levensbelang. De Vlaamse zorgen over de toegankelijkheid van de haven zijn dan ook begrijpelijk. Ook al kan niet worden aangetoond dat Nederland de uitdieping van de Westerschelde traineert om de Rotterdamse haven te beschermen, Den Haag heeft de schijn tegen.

Al sinds het uiteengaan van de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden in de 16de eeuw, vormt Antwerpen een twistpunt. De Republiek zag er toen geen been in de haven jarenlang te blokkeren. Na een kortstondige hereniging scheidden beide landen in 1830 opnieuw van elkaar. Nederland verplichtte zich toen de toegang tot de haven van Antwerpen 'te allen tijde' te verzekeren. Ook kreeg België het recht een spoorlijn aan te leggen van Antwerpen naar Duitsland via Nederlands Limburg: de IJzeren Rijn. In beide kwesties staat de relatie tussen Nederland en België respectievelijk Vlaanderen al geruime tijd onder druk.

Om Antwerpen ook voor de grootste containerschepen bereikbaar te houden, is de Westerschelde al een paar maal uitgediept, zij het niet zonder problemen. In 2005 werd na jarenlange onderhandelingen een akkoord bereikt over een verdere uitdieping. Die zou dit jaar moeten zijn voltooid, maar daar is tot ergernis van Antwerpen weinig kans meer op.

Het getijde-estuarium van de Westerschelde is met zijn slikken en schorren van grote ecologische waarde. Het uitbaggeren van de vaargeul zou daarom worden gekoppeld aan compensatie voor de aantasting van de natuur. Aanvankelijk bestond het plan een polder op de grens van Zeeuws-Vlaanderen en België weer onder water te laten lopen om zo nieuwe natuur te creëren. Aan Vlaamse kant is daarmee al een begin gemaakt, maar Nederland trok zijn handen er na Zeeuws verzet op het laatste moment vanaf.

Al met al is er sinds 2005 aan Nederlandse kant nog maar weinig gebeurd en kan Den Haag niet verbaasd zijn dat men in Brussel aan de Nederlandse intenties gaat twijfelen. Toen de Raad van State een paar weken geleden de opschorting van de baggerwerkzaamheden gelastte vanwege de onzekerheid over de gevolgen voor de natuur, was de maat vol. 'Ons geduld is op', zoals minister-president Peeters van de Vlaamse deelregering gisteren na afloop van een onderhoud met de Nederlandse ambassadeur zei.

De Nederlandse regering stelt terecht dat zij gedwongen is de uitspraak van de bestuursrechter te respecteren. Het gaat bovendien om een voorlopig vonnis. Dit formele verweer gaat echter voorbij aan de voorgeschiedenis. De concurrentie tussen Rotterdam en Antwerpen is een feit. Dat neemt niet weg dat beide landen baat hebben bij een goede onderlinge verstandhouding. Ook degene voor wie de historische verbondenheid niet telt, zou waarde moeten hechten aan goed nabuurschap. Nederland zal Vlaanderen daarom duidelijk moeten maken dat het zijn intentie is gemaakte afspraken na te komen.

(c) De Volkskrant