Antwerps havenschepen Marc Van Peel legt uit waarom de verdieping van de Schelde noodzakelijk is voor Vlaanderen.

Minister-president Kris Peeters meldde vorige week dat hij de Nederlandse ambassadeur heeft ontboden om te praten over de verdieping van de Schelde. Ondanks een verdrag uit 2005 is Nederland nog steeds niet begonnen met zijn deel van de werken. Voor de toekomst van Antwerpen en Vlaanderen is de verdieping essentieel.

De Antwerpse havengemeenschap roept niet op tot een economische oorlog met Nederland maar eist wel dat er heel snel een doorbraak komt in het dossier van de Scheldeverdieping. En dat wordt uitgevoerd waar de haven recht op heeft. Antwerpen is na Rotterdam, maar voor Hamburg, de tweede haven van Europa, wat ook in Vlaanderen wel eens uit het oog wordt verloren. Ons geduld is duidelijk op. Je merkt dan ook een collectieve verontwaardiging over de houding van onze noorderburen.

Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen heeft er tot op heden steeds op vertrouwd dat goed nabuurschap en wederzijds vertrouwen het beste vooruitzicht gaf op de verruiming van de vaargeul van de Westerschelde. Maar dat blijkt niet zo te zijn. We kunnen, gezien de economische belangen die voor Antwerpen en Vlaanderen op het spel staan, niet langer geduldig toekijken en afwachten. Het ontbieden van de Nederlandse ambassadeur door minister-president Kris Peeters is een eerste belangrijke stap. Het is cruciaal dat de Vlaamse en de Belgische regering dit dossier nu niet meer loslaten en de druk op Nederland houden.


1 Het mag wat sneller
Veel mensen vragen zich af waarom het nu plots allemaal zo snel moet gaan. Maar van snelheid kan je in het dossier van de Scheldeverdieping niet spreken. De vraag tot verdieping dateert immers al uit 1998. Het verdrag dat de uitdieping regelt werd in 2005 ondertekend. In Vlaanderen ging in 2007 de spade in de grond voor de noodzakelijke baggerwerken. In Nederland, dat in 2009 klaar moet zijn, gebeurde er nog niks.

2 Wat houdt de verruiming van de vaargeul in?
De verruiming zorgt ervoor dat ook de grootste containerschepen (14.000 TEU) met voldoende lading vlot en veilig naar Antwerpen kunnen varen. Met een getij-onafhankelijke diepgang van 13,10m. Dat betekent niet dat de hele Westerschelde moet worden uitgebaggerd. Het gaat om een bescheiden programma waarbij op veertien ondiepe gedeelten enkele voeten worden afgetopt.

3 Meer dan alleen de verdieping
Het gaat niet alleen over een vraag van Antwerpen. Vlaanderen is ingegaan op de vraag van Nederland om niet alleen te spreken over de verdieping maar een langetermijnvisie over de Schelde tot 2030 op te stellen. Ondertussen werd in een eerste fase de Ontwikkelingsschets 2010 bepaald, met daarin de eerste maatregelen die draaien rond veiligheid (Sigmaplan in Vlaanderen), toegankelijkheid (verruiming vaargeul) en natuurlijkheid (aanleg van 600 ha estuariene natuur langs de Westerschelde in Nederland en 1.100 ha estuariene natuur en wetland langs de Zeeschelde in Vlaanderen).

4 Verdieping is ook gunstig voor Nederland
Je hoort vertellen dat de verdieping enkel een bonus oplevert voor Antwerpen. Waarom zou Nederland zich haasten? Omdat ze er ook maatschappelijk baat bij hebben. Voor Vlaanderen liggen de baten tussen 0,6 en 1,2 miljard euro, voor Nederland tussen 400 en 700 miljoen euro. Deze cijfers komen van het Nederlands Centraal Planbureau.


5 Crisis versterkt noodzaak van de verdieping
In economisch mindere tijden worden de trafieken geconcentreerd op grotere schepen. En juist voor die schepen heeft Antwerpen een diepere Schelde nodig. De huidige toegankelijkheid biedt te weinig mogelijkheden om op deze tendensen optimaal te kunnen inspelen.

6 Nederland moet rekening houden met de Raad van State
Zowel Vlaanderen als Nederland moet rekening houden met de Raad van State. Maar de Nederlandse regering koos in april 2009 om het natuurherstel, die vastligt in het Europese recht en de verdragen met Vlaanderen, in te vullen via buitendijks natuurherstel langs de Westerschelde. De keuze voor ontpoldering, die in het verdrag staat ingeschreven, werd niet meer gevolgd. En juist deze beslissing van de Nederlandse regering heeft tot de negatieve beslissing van de Raad van State geleid.

"Nederland had dat kunnen weten", zegt zelfs de Commissaris van de Koningin in Zeeland. Want de commissies Maljers en Nijpels kwamen al tot de conclusie dat dit geen volwaardige maatregelen waren. Ook Vlaanderen moet niet altijd makkelijke verplichtingen uitvoeren, rond bijvoorbeeld natuurherstel. Tot nu gaf Vlaanderen al 52 miljoen euro uit.

7 Uitstel heeft zware maatschappelijke kost
De maatschappelijke en economische kost loopt nu al op tot 141 miljoen euro. Per jaar vertraging komt er 70 miljoen euro bij. Daarnaast komt ook het imago en de commerciële betrouwbaarheid van Antwerpen onder druk te staan. Uit de voorbereidende studies blijkt dat het niet-verdiepen een concurrentieel voordeel voor Rotterdam oplevert. De verdieping bedreigt de positie van Rotterdam niet maar laat Antwerpen wel toe om de huidige positie als tweede grootste haven van Europa te bevestigen.

8 Minder schepen, meer vrachtwagens
Zonder verdieping zullen meer schepen naar Rotterdam varen. Hierdoor verliest Antwerpen niet alleen schepen maar krijgt er bovendien meer vrachtwagens vanuit Nederland in de plaats. Nu al rijden dagelijks ongeveer 16.150 Nederlandse vrachtwagens over de hoofdwegen Antwerpen voorbij, dus zonder de stad of de haven als bestemming. Op jaarbasis gaat het minimaal over ongeveer 4,5 miljoen Nederlandse vrachtwagens. Door het uitblijven van de verdieping kan worden aangenomen dat deze situatie nog is verergerd. Met negatieve gevolgen op het vlak van veiligheid, congestie en pollutie.


9 Welke gevolgen voor Vlaanderen?
Als de haven van Antwerpen niet de kans krijgt om zijn positie als tweede haven in Europa te versterken, dreigt Vlaanderen een belangrijke economische groeipool te verliezen. De Antwerpse haven is volgens het jongste rapport van de Nationale Bank - over het jaar 2007 - goed voor 57 procent van de toegevoegde waarde die de Belgische havens opleveren. De directe toegevoegde waarde van Antwerpen bedraagt 9,8 miljard euro, wat zowat overeenstemt met het bedrag dat Vlaanderen jaarlijks aan onderwijs besteedt. Niet te vergeten dat de haven volgens hetzelfde rapport een totale tewerkstelling in Vlaanderen van ruim 180.000 arbeidsplaatsen biedt.
De directe toegevoegde waarde van de Antwerpse haven bedraagt 9,8 miljard euro en biedt een totale tewerkstelling in Vlaanderen van ruim 180.000 arbeidsplaatsen