Jan Denys, arbeidsmarktdeskundige van Randstad, vindt dat islamitische leiders jongeren nadrukkelijker moeten aansporen verder te studeren.

In de commotie over het hoofddoekenverbod in Antwerpen was er te weinig aandacht voor een nochtans belangrijke arbeidsmarktstudie, vindt Jan Denys.

Voor iedereen die begaan is met de moeizame integratie van de allochtonen in onze samenleving in het algemeen en op de arbeidsmarkt in het bijzonder waren de afgelopen dagen bijzonder leerzaam. Bekijken we om te beginnen de berichtgeving in de krant. De voorbije dagen verschenen tal van artikels en opiniebijdragen over het hoofddoekenverbod van het Antwerps Koninklijk Atheneum.

Veel minder aandacht ging naar een nieuwe studie van de VUB met als onderwerp de integratie van de allochtonen op de arbeidsmarkt (DM 25/6). De studie bevat een belangrijke bevinding: de achterstand en moeizame integratie van allochtonen op de arbeidsmarkt heeft vooral te maken met de schoolse prestaties van de betrokkenen en met de kwalificaties waarmee ze de arbeidsmarkt betreden. Latent of manifest racisme of discriminerend gedrag blijken in elk geval een minder belangrijke (maar daarom nog niet onbelangrijke) rol te spelen. Het is een stelling die ik zelf eerder al verdedigd heb in deze krant. Het verschil in aandacht voor de twee gebeurtenissen is op zich al intrigerend. Even veelzeggend is dat de allochtone gemeenschap niet op straat komt om beter onderwijs te eisen maar wel voor het recht op het dragen van de hoofddoek.

Investeren in onderwijs
Met de bevinding van de studie in het achterhoofd komen we bij de oproep van de imam Nordin Taouil aan de ouders om bij het behoud van het hoofddoekenverbod de kinderen thuis te laten. Die oproep kreeg intussen al kritiek uit verschillende hoeken, waarbij het hoopgevend is dat ook bij de allochtone gemeenschap kritische geluiden te horen waren. Het verbijsterende is niet alleen dat de betrokken imam de oproep deed aan de allochtone ouders om de school links te laten liggen. Het is even verbijsterend dat de betrokkene nooit een oproep doet aan de eigen gemeenschap om meer te gaan investeren in onderwijs en ontwikkeling.

Het is in deze interessant om de vergelijking te maken met de rol die Vlaamse priesters speelden in de democratisering van het onderwijs in de jaren 50 van de vorige eeuw. Heel wat oudere landgenoten zullen nog kunnen getuigen hoe zij konden verder studeren na tussenkomst van de lokale priester. Het ging toen steeds om goed presterende Vlaamse jongens die als kind van een arbeidersgezin voorbestemd waren om op 14 jaar te gaan werken. Bij voorkeur in de fabriek waar vader aan de slag was.

Het was de priester die de ouders overhaalde om hun kind te laten voortstuderen. Dat gezag had hij toen nog. Heel wat Vlaamse gezinnen hebben zich kromgewerkt om hun kinderen meer kansen te geven. De overheid sprong bij met studiebeurzen voor begaafde leerlingen. Velen zijn doorgestoten naar hoge posities in de samenleving. Dit alles speelde zich nauwelijks een halve eeuw geleden in Vlaanderen af. Waarom zouden de imams anno 2009 ook niet die emanciperende rol kunnen overnemen? De lage doorstroom van allochtone jongeren naar het hoger onderwijs suggereert dat hier heel wat talent verloren gaat.

Imams zouden ook een rol kunnen spelen om de steun van gezinnen aan studerende kinderen te vergroten. Wie inzake onderwijs geen steun krijgt in het eigen gezin vertrekt in het onderwijs met een grote achterstand. Sommigen zijn van mening dat het onderwijs die handicap wel zal overwinnen, mits er uiteraard voldoende middelen worden geïnvesteerd, maar zij dwalen. Het onderwijs kan dat gat nooit alleen dichtfietsen. Wie dat suggereert, zadelt het onderwijs op met een opdracht die het nooit kan vervullen. Ook de eigen gemeenschap zal hier dus verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat mag wat mij betreft zelfs gepaard gaan met het oprichten van eigen islamitische scholen.

En dan is er natuurlijk nog de hoofddoek zelf. Hier willen we ons beperken tot een element dat nog niet aan de orde is geweest in de vele commentaren. Uit eigen onderzoek blijkt dat 60 procent van de werknemers in Belgische bedrijven problemen hebben met het dragen van de hoofddoek op het werk (zowel in de publieke als de privésector). Wie de keuze maakt om de hoofddoek ook in het openbaar te blijven dragen moet beseffen dat het de kansen op de arbeidsmarkt in het gedrang kan brengen. Dat geldt evengoed voor iemand die per se met een hanenkam door het leven wil stappen, of - per ongeluk - met 56 sterretjes in het gezicht.

Ander onderzoek heeft intussen aangetoond dat de kansen op succes voor allochtonen sterk toenemen indien er autochtonen tot het eigen netwerk behoren. We maken ons sterk dat de kans daartoe groter is als er geen hoofddoek in het spel is.