Ook al bleven ze krampachtig aanklampen en slikten ze hun breekpunten en beloftes probleemloos in om er toch maar bij te zijn, het heeft niet mogen baten: de Open Vld is er afgereden in de onderhandelingen voor een nieuwe Vlaamse regering. Niet zozeer door CD&V, dat in de "grote coalitie" meer heil zag, al was het maar omdat ze daarin heer en meester geweest zou zijn en er de moeilijkste leerling van de klas desnoods had kunnen uitzetten. Het is een op het eerste gezicht onwaarschijnlijk verbond tussen N-VA en sp.a dat de liberalen fataal is geworden.

Daar heeft een aantal objectieve factoren toe bijgedragen. Bijvoorbeeld dat geen van beide zin had in de rol van mogelijk overbodige partij: wanneer je in een regering stapt en daar je punt wilt maken, loopt dat een stuk makkelijker wanneer je ook mathematisch onmisbaar bent, anders kunnen de andere coalitiepartners naar hartelust met je sollen. Het maakt ook een duidelijker regeerakkoord mogelijk, terwijl de grote coalitie voor te veel compromissen had moeten kiezen.

Aan de andere kant zijn ook een paar rekeningen vereffend: de manier waarop de Open Vld bij de vorige federale regeringsvorming een veto uitsprak tegen sp.a wordt op deze manier gewroken, en ook Bart De Wever kan nu zijn vinger opsteken tegen diegenen die meenden dat er met de "caracteriels" van de N-VA geen zaken te doen waren.

Bovendien zit er wel een groot verschil tussen de finaliteit inzake staatshervorming tusen sp.a en N-VA, maar dat sluit niet uit dat de Vlaamse reflex van een Frank Vandenbroucke en die van de N-VA vaak gelijklopende trekjes vertonen, wat trouwens ook van het sociaal programma van beide partijen gezegd kan worden.

De Open Vld moet de kelk tot de bodem ledigen na de verkiezingsnederlaag en zit in een onmogelijke positie. Het enige dreigement dat ze nog hard kunnen maken - het laten struikelen van de federale regering-Van Rompuy - is contraproductief. Nu nationale verkiezingen uitlokken vanuit de positie van de rancuneuze slechte verliezer, is tekenen voor een tweede nederlaag op rij.

Bart Somers heeft geprobeerd alle schuld op zich te laden, maar of dat nu nog lukt, blijft onzeker. Want binnen de vernederde Open Vld zou men nu wel eens snel elkaar de rekening kunnen gaan presenteren.

Yves Desmet
Politiek commentator