De belangrijkste conclusie van deze verkiezingen is dat de politiek het op een overtuigende manier gewonnen heeft van de antipolitiek. Hoezeer er ook gebeukt is op 'de postjespakkers', de compromismakers en 'het establishment', het zijn de traditionele politieke partijen die op overtuigende manier het overgrote leeuwendeel van de stemmen hebben binnen gehaald.

In tijden van crisis heeft Vlaanderen voor bestuurders gekozen, en niet voor avonturiers. Voor redelijkheid, en niet voor radikale kreten. Voor het compromis, niet voor het opsluiten in het eigen grote gelijk. Voor wederzijds respect, niet voor steriele scheldpartijen. Dat alleen rechtvaardigt een diepe zucht van opluchting.

De woorden van Dirk Van Mechelen aan minister-president Kris Peeters bij het laatste grote verkiezingsdebat - 'Kris, je hebt dat perfect gedaan' - blijken profetisch te zijn geweest: de leider van de¿Vlaamse Regering heeft zowat iedereen opgepeuzeld, zijn liberale coalitiepartner in de eerste plaats.

Peeters, met zijn no-nonsense-stijl, redelijkheid, zijn afschuw voor onhaalbare beloftes, zijn daadkracht in interne dossiers - hij was de man die het kartel opblies - is voor de modale Vlaming die het gehakketak en het gekibbel en de politieke spelletjes beu was, het prototype van de bestuurder die hij wil geloven en volgen. Dat hij zich bovendien boven en ver weg van ieder moddergevecht weghield, is een winnende strategie gebleken.

De andere grote winnaar is Bart De Wever, ook al een man die serieux uitstraalt in plaats van plat populisme. Onverzettelijker in zijn communautaire lijn dan de CD&V, maar toch een man die de dialoog niet bij voorbaat afwijst, en die nog steeds in een overleg- en niet in een puur afwijzingsmodel gelooft. Een man die Vlaanderen dankzij 'De Slimste Mens' ook heeft leren kennen op een manier die tot daarvoor enkel bij de Wetstraat-incrowd geweten was: razend intelligent en niet vies van enige humor en zelfrelativering. Het zal Bart De Wever ongetwijfeld het meest verheugen dat hij duidelijk ook de puur nationalistische vleugel van Vlaams Belang een geloofwaardig alternatief heeft kunnen bieden, en op die manier zijn eigenste zwarte beest voor een stuk in het hart heeft kunnen treffen.

Het resultaat is dat het gewezen kartel nu in aparte slagorde de onbetwistbare winnaar van de verkiezingen is, en dat bijgevolg de communautaire agenda op het¿Vlaamse niveau nog meer op de voorgrond zal treden.

Grootste verliezer bij de klassieke partijen is de VLD, die duidelijk op drie fronten tegelijk bloedt: in de match om het goed bestuur kon ze niet tegen Kris Peeters op, en daar hebben andere factoren ook toe bijgedragen: de permanente kritiek op de regeringen waar ze zelf deel van uitmaakte is duidelijk niet gesmaakt, laat staan het zich storten in moddergevechten met de anti-establishment-krachten.

VLD bloedt ook op de zogeheten 'donkerblauwe kant': de fractie van de partij die nooit de centrumambities van de partij aanvaard heeft, heeft het rauwe liberalisme van LDD omarmd. En ten slotte is er weer de strategische paarse kiezer geweest, die telkens de zwakste schakel van die formule ter hulp komt. De¿vorige keer was dat nog de VLD, ditmaal is men underdog Caroline Gennez ter hulp geschoten, die op die manier voor een stuk de meubelen heeft kunnen redden.

En waar iedereen de kop van Gennez op het kapblok van de maandagse partijbureaus had verwacht, is het haar stadsgenoot Bart Somers die nu de eer aan zich moet houden.

Het Vlaams Belang beleeft een zwarte zondag, en dat is misschien wel het meest verheugende nieuws van deze stembusslag: na de opdoffer van de gemeenteraadsverkiezingen heeft de ploeg rond Filip Dewinter en zijn grijsgedraaid programma een tweede grote nederlaag te pakken, en wordt ze irrelevanter dan ooit. Ook daar kan een bijltjesdag verwacht worden.

De CD&V, waar Kris Peeters nu wel definitief de rol van numero uno van Yves Leterme heeft overgenomen, heeft het nu maar voor het kiezen: de klassieke tripartite blijft mogelijk, maar ook coalities met N-VA en VLD en zelfs met SP.A en N-VA zijn mathematisch perfect mogelijk. Dat betekent dat we nog niet meteen een nieuwe Vlaamse regering zullen hebben, want eerst zullen er diverse wonden moeten gelikt worden. Veel zal afhangen of VLD aan zijn nederlaag de consequentie verbindt dat ze nu maar even in de oppositie moeten gaan herbronnen, of niet.

Niet alleen in Vlaanderen, ook in Wallonië krijgen de liberalen slaag. Een olijfboomcoalitie met de niet kapot te krijgen PS, het zegevierende Ecolo en CdH lijkt daar de meest logische formule. Wallonië keert links, in Vlaanderen is de stemming rechts.
Waarmee nogmaals duidelijk wordt dat de publieke opinies ten noorden en ten zuiden van de taalgrens fundamenteel verschillen. En dat betekent dan weer slecht nieuws voor de stabiliteit van de federale regering.

Yves Desmet
Politiek commentator