Bart Aerts laakt de houding van de zus van MR-voorzitter Didier Reynders. Bart Aerts is criminoloog en zelfstandig journalist. Onlangs schreef hij een bijdrage voor de Juristenkrant over juristen en socialenetwerksites. Hij werkt als correspondent in West-Vlaanderen voor Het nieuws op vtm.


Een zus die haar broer steunt, het lijkt de logica zelve. Maar Danièle Reynders, procureur van Luik, die openlijk te kennen geeft op MR-voorzitter Didier Reynders te zullen stemmen, dat is een ander paar mouwen. 'Als magistraat had ze moeten weten dat sympathiseren met de MR op haar Facebookpagina niet kon.'

Danièle Reynders, procureur van Luik en zus van MR-kopstuk Didier Reynders, reageert geschokt op de heisa over haar politieke outing. Ze vindt dat ze haar mening mag uiten. Beetje vreemd toch. Als magistraat had ze moeten weten dat sympathiseren met de MR op haar Facebookpagina niet kon. Ambtenaren en zeker magistraten horen politiek neutraal te zijn. Of toch tenminste hun politieke voorkeur voor zich te houden.

Sociale netwerken op het internet zijn hot. Politici gebruiken ze als wapen in de verkiezingsstrijd. Maar juristen zijn op hun hoede. Want wie werk en vrije tijd combineert, kan zich verbranden op Facebook, MySpace, Netlog en co. Of je nu communiceert met een postduif, per brief of via internet, juristen moeten zich aan de deontologische regels houden, zoals het beroepsgeheim en de onafhankelijkheid. Als bijvoorbeeld advocaten dingen uithalen op socialenetwerksites die niet kunnen, treden de stafhouders op.

Terecht dus dat minister van Justitie Stefaan De Clerck (CD&V) een onderzoek start. Een terechtwijzing is op haar plaats. Want dezelfde deontologische regels gelden voor rechters, ook op het wereldwijde web.

Magistraten, oud of jong, kom je amper tegen op socialenetwerksites. Roland Tack, voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg in Gent, denkt dat het sowieso niet gezond is voor juristen. "De scheiding der machten zou snel geschonden zijn als we ons massaal op die netwerksites storten. Rechters die 'vriendjes' worden met ministers op Facebook, dat gaat te ver. Ik probeer het zo ver mogelijk van mij te houden. Ik ben bijna zestig jaar oud en ik weet hoeveel vrienden ik heb gemaakt in het echte leven. Wij hebben op de rechtbank een intern e-mailsysteem en daar blijft het bij. Het is niet omdat we iets te verbergen hebben. Maar het is om problemen te vermijden. Een advocaat die 'vriendjes' is met een rechter, wat betekent dat?"

Frank Taildeman Janssens Casteels is rechter in handelszaken in Brussel. Hij heeft een profiel op Facebook en is (reëel, niet op Facebook) bevriend met enkele advocaten die hij kende uit de tijd voor hij rechter werd. "Als die advocaten partij zouden zijn in een zaak waarover ik moet oordelen, dan zou ik me meteen onbevoegd laten verklaren", vertelde Taildeman Janssens Casteels mij. "Je moet daar bijzonder goed voor oppassen, dus ben ik geen Facebookvriend met hen. Ik heb er zelf geen probleem mee, want ik laat alleen maar mensen toe die ik echt ken. Maar toch, je weet nooit. Maar ik merk onder collega's dat er weinig enthousiasme is voor socialenetwerksites. Ik heb eens een groep willen maken voor rechters in handelszaken en er bleken maar twee gegadigden."

Juristen die 'vriend' worden met elkaar of met politici op Facebook, dat kan gewoon niet, zo menen de meeste juristen. Het wekt immers een schijn van partijdigheid en is daarom te mijden.

Als juristen Facebook enkel voor persoonlijke zaken gebruiken, kunnen maar weinig problemen rijzen. Al moet je altijd oppassen wat je schrijft op zo'n site. Het risico op stommiteiten neemt toe. Als je bijvoorbeeld commentaar geeft op bepaalde rechtszaken, dan kan dat tegen je gebruikt worden. Soms moet je advocaten en magistraten tegen zichzelf beschermen. Op Facebook spelen, kan slecht aflopen.

Een rondvraag bij magistraten en advocaten en een speurtocht op het wereldwijde web leren dat weinigen Facebook en andere socialenetwerksites zoals Netlog, MySpace en LinkedIn aanwenden voor beroepsdoeleinden. Sommigen hebben wel een profiel, maar gebruiken dat puur privé. Hier en daar zie je een verwijzing naar een advocatenkantoor of website. Zo laten advocaten indirect weten dat ze 'beschikbaar' zijn.

Het gebeurt wel dat cliënten een vriendschapsverzoek sturen via Facebook, maar daar gaan de meeste advocaten niet op in. Op die manier geef je gegevens vrij over die mensen en daar kunnen anderen misbruik van maken. De stafhouder in Antwerpen adviseert advocaten die onderling dossiergebonden gegevens willen uitwisselen om dat niet te doen via een socialenetwerksite. Want de vertrouwelijkheid van de briefwisseling is veel te belangrijk. Enkel voor privégebruik is het toelaatbaar.

In cyberspace lopen ook mensen rond met minder goede bedoelingen. Overal duiken valse profielen op. Zo maakte iemand enige tijd geleden op Facebook een groep aan onder de titel 'We love Marc Dutroux'. Soortgelijke initiatieven krijgen opvallend veel steun.

Ook bekende advocaten zijn weleens 'slachtoffer' van een hetze op het internet. Sommige advocaten zijn dan wel niet actief op socialenetwerksites, ze zijn wel onderwerp van een (discussie)groep.

Neem nu Jef Vermassen. Op Facebook telt de groep 'Snoer Jef Vermassen de mond' 131 leden. De groep 'Er zijn meer advocaten dan Jef Vermassen' heeft 26 aanhangers.

"Als ik wist hoe het werkte, zou ik zelf ook wel lid worden van die groepen omdat ik het met hun standpunt eens ben", reageert Vermassen. "Maar ik ken niets van het internet. Ik heb zelfs geen computer. Die mensen hebben gelijk, ik kom te veel in de media. Het gevaar is wel dat dankzij de anonimiteit van de computersnelweg mensen die haat koesteren vrij spel krijgen. Vrije meningsuiting is belangrijk, maar mensen te pas en te onpas uitschelden via het internet lijkt mij toch gevaarlijk."

Facebook heeft al politieke slachtoffers gemaakt. In Engeland werd Matthew Lewis, een medewerker van de Britse Conservatieven, uit de partij gezet nadat hij zich op een feestje had verkleed als het verdwenen meisje Maddie McCann.

Zo ver lijkt het onder Belgische juristen niet te komen. Want een groot succes zijn socialenetwerksites bij juristen niet. Zeker niet om zakelijke afspraken te maken. Sommige werkgevers verbieden hun personeel tijdens de werkuren op sites als Facebook actief te zijn. In Brussel waren er al problemen met de bandbreedte omdat te veel mensen tegelijkertijd op socialenetwerksites aan het surfen waren. In Napels krijgen werknemers dagelijks zes Facebookpauzes van tien minuten. Voor Belgische advocaten en magistraten is dat vooralsnog geen noodzaak. Al heeft Danièle Reynders zichzelf intussen een Facebookpauze opgelegd. Haar profiel is enkel nog te consulteren door haar vriendjes. Eén daarvan is en blijft broer Didier.