'Geef Europa de kans om ons onderwijs te sturen'

Karel Van Eetvelt vreest dat de post-Bolognaconferentie in Leuven een maat voor niets wordt. Karel Van Eetvelt is gedelegeerd bestuurder van de Unie van Zelfstandige Ondernemers (Unizo).


In Leuven broeden de Europese ministers van Onderwijs vandaag en morgen op 'Bologna beyond 2010', het vervolg van de hervorming van het hoger onderwijs. Wat de verklaring ook brengt, het wordt een doodgeboren kind, betoogt Karel van Eetvelt. 'Want Europa beschikt niet over de harde bevoegdheid om met richtlijnen de landelijke onderwijssystemen te harmoniseren.'

Na 'Bologna beyond 2010' zal het hoger onderwijs er niet meer uitzien als voorheen. Morgen komt er immers een verklaring met de krijtlijnen voor de verdere concrete uitwerking van de Bolognaprincipes. Alle politieke leiders zullen zich engageren om het hoger onderwijs in hun land of regio af te stemmen op de gemeenschappelijke noden.

Wij kijken reikhalzend uit naar de resultaten van de conferentie. Bologna bracht een positieve dynamiek op gang, maar de uitwerking kan nog verfijnd worden. We verwachten daarom belangrijke engagementen voor een efficiënter hoger onderwijs.

Ten eerste pleiten we voor dezelfde duurtijd voor soortgelijke studierichtingen in heel Europa. De nieuwe structuur van twee cycli, bachelor en master, is in Europa een feit. Studeren aan een hogeschool of aan de universiteit begint overal met een bachelor van drie jaar. Maar wat daarna? Een studie psychologie duurt in Nederland vier jaar, bij ons vijf jaar. Of vroedkunde: in België drie jaar, in onze buurlanden vier. Noch voor de student, noch voor de werkgever is het duidelijk waar het verschil ligt.

Een Europese harmonisering van het hoger onderwijs houdt ook vergelijkbare diploma's in. Nu is er de Europese Kwalificatiestructuur, waarbinnen iedere lidstaat een nationale kwalificatiestructuur opstelt. De Europese structuur telt acht niveaus, de Vlaamse ook, maar de Franse telt er vijf en de Schotse twaalf. De werkgever moet maar oordelen of het ene diploma gelijk is aan het andere. Daarom: een bindend referentiekader van Europa, en nationale structuren conform met de Europese.
Zachte politiek

Het is niet makkelijk voor een student die zijn hele studie in één land doorliep, om in een andere lidstaat aan de slag te gaan. Lidstaten hebben zich dan wel geëngageerd om vergelijkbare diploma's te valideren, vaak worden bijkomende voorwaarden gesteld (meer ervaring, stages, enzovoort). Met een optimale kwalificatiestructuur moet de gelijkschakeling van diploma's zonder slag of stoot kunnen gebeuren.

Bologna ging ook over de resultaten van studenten, de zogenaamde learning outcome. De mogelijkheid om in een andere lidstaat ervaring op te doen is een van de ankerpunten van de Bolognaverklaring. Maar wat met opleidingen waar in het ene land geen stage aan gekoppeld is, en in het andere wel? Stages moeten daarom een vaste waarde worden binnen alle opleidingen. Unizo engageert zich als go between tussen onderwijs en bedrijfswereld.

We hopen dat de slottekst van 'Bologna beyond 2010' deze punten zal bevatten. Maar alle mooie intentieverklaringen ten spijt: onderwijs is geen Europese bevoegdheid. Aanbevelingen voor onderwijs worden door onze noorderburen mooi omschreven als 'zachte' politiek. De ministers tekenen slechts een intentieverklaring en hoeven bijgevolg niet bang te zijn voor sancties. Pas als de lidstaten Europa de kans geven om onderwijs mee te sturen en te harmoniseren, kan Europa de actiepunten genoemd in de Bolognaverklaring echt uitvoeren. Dat zou de Europese Unie zichtbaarder maken als unie en de jongeren beter wapenen voor een loopbaan overal in de Unie. Iedereen in de Unie heeft daar baat bij.