Walter Van Steenbrugge noemt de BOM-wet een broddelwerkje. Van Steenbrugge is advocaat aan de Gentse balie en auteur van De affaire justitie.


Het parket-generaal van Gent heeft na de uitspraak van het Gentse hof van beroep in verband met de controle op de BOM-wet gisteren de opdracht gegeven tien personen in vrijheid te stellen. De vrijlating is het gevolg van een arrest van het Hof van Cassatie, dat oordeelde dat bij de controle op de BOM-wet alle procespartijen aanwezig moeten zijn voor de Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI). In Antwerpen en Brussel is dat het geval, maar in Gent werd de wet anders geïnterpreteerd. Advocaat Walter Van Steenbrugge verdedigt de beslissing van het Gentse hof van beroep, omdat de BOM-wet knoeiwerk is.

De drie vrouwelijke raadsheren van het hof van beroep te Gent hebben afgelopen dinsdag een heel manmoedig arrest uitgesproken. In het besef dat een aantal verdachten mogelijk door hen zou moeten worden veroordeeld tot strenge straffen heeft het hof beslist dat het niet tot dat oordeel kon komen. Bij de voorafgaandelijke analyse van de bewijzen die werden aangereikt moest het hof namelijk vaststellen dat de wettelijke voorschriften niet waren nageleefd. De bewijzen waren immers gestoeld op de inzet van ingenieuze politietechnieken, die hun grondslag vinden in de Wet op de Bijzondere Opsporingsmethoden (de BOM-wet). Die technieken zijn onderhevig aan een aantal procedureregels die in voorliggende zaak niet gevolgd waren.

Het hof was wettelijk verplicht dat te doen: het moet de uitspraken van het Hof van Cassatie honoreren in het geval Cassatie de wet interpreteert. Hoewel de consequentie daarvan tot beroering kon leiden - wat ondertussen vrij intens is gebeurd - heeft het Gentse hof zich binnen de legaliteit gehouden. Het hof heeft ervoor geopteerd om niet van de wet af te wijken, ook al leidde dat tot straffeloosheid voor mensen die mogelijkerwijze zware misdrijven hebben gepleegd.

Het hof aanzag de wetgeving als het cement van de rechtsstaat en vond dat het zich niet boven de wet kon plaatsen op het gevaar af in willekeur en rechtsonzekerheid te verzeilen. Als je de wet niet toepast voor Dutroux, omdat hij dit, voortgaand op het buikgevoel, niet verdient, wat doe je dan met iemand met een half of kwart Dutrouxgehalte ? Of met iemand van wie je niet goed weet of hij überhaupt wel schuldig is ? Dat allemaal aan het buikgevoel overlaten, is geen goed idee om de maatschappij te ordenen. Daarvoor heb je wetten nodig en het best goede.

Het belang van een rechtsregel wordt vertaald in de sanctie die een schending ervan oplevert. Verval van rechtsvervolging is de zwaarste sanctie, dus die rechtsregel betreft een fundament van onze rechtsstaat, volgens diezelfde wetgever. Als een schending van de wet dus dermate flagrant is en een belangrijk rechtsprincipe met de voeten treedt en die wet voorschrijft dat er in dat geval geen verdere vervolging mag komen, dan is het minder erg dat een schuldige zijn veroordeling ontloopt dan dat onschuldigen ingevolge het willekeurig hanteren van fundamentele procedureregels onterecht gestraft worden.

De hoven en rechtbanken zijn overigens op grond van de grondwet gehouden de wet toe te passen. Het probleem ligt dus bij de wetgever, de uitvinder van de BOM. Bommen zijn gevaarlijke projectielen. De BOM-wet is als een raket door het parlement gejaagd op een ogenblik dat Bush in de nasleep van 9/11 een wereldwijde oorlog tegen het terrorisme afkondigde. De wet werd een eerste keer vernietigd door het grondwettelijk hof, verwerd een reparatiewet, werd vervolgens een tweede keer gedeeltelijk vernietigd, en nu vraagt de minister, na het Gentse arrest en de vrijlating van een aantal gedetineerden, om een reparatie van de gerepareerde BOM.

Er valt evenwel nog meer averij te verwachten. De BOM-wet voorziet niet alleen in een aantal procedurevoorschriften maar heeft ook een inhoud en wel een heel slechte. Deze wet zegt immers dat wanneer je de meest verregaande politietechnieken toepast, noch de verdediging noch de rechter - die finaal moet straffen - kennis kunnen krijgen van de uitvoering en het verloop van de inzet van die methoden. Je moet het volgens de BOM-wet maar allemaal laten gebeuren, zonder enige vorm van daadwerkelijke controle. Alle macht aan de politie en aan de vervolgende partij.

Rechtsstaat of politiestaat ? Het antwoord moet binnen afzienbare tijd uit Straatsburg komen, als het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zich over de Belgische BOM zal buigen. Het ziet ernaar uit dat het Europees Hof, dat toeziet of processen en onderzoeken eerlijk verlopen, dit Belgisch broddelwerkje niet zal tolereren, waardoor nog meer desastreuze gevolgen kunnen ontstaan dan die die we deze week in Gent hebben gezien. Met bommen moet je voorzichtig zijn. Als je ze niet van controle en beveiliging voorziet, kunnen ze in eigen hand ontploffen...