De fractieleiders van de meerderheidspartijen in de Kamer zijn dan toch tot het besluit gekomen dat de onderzoekscommissie naar het al dan niet schenden van de scheiding der machten door de kabinetten van Yves Leterme, Jo Vandeurzen en Didier Reynders ook de betrokkenen zelf zal mogen ondervragen.

In een eerste vlaag van lichte zinsverbijstering was men immers op het idee gekomen om alleen een commissie van experts aan het werk te zetten, die vervolgens een hapklaar document aan het parlement diende te leveren, dat vervolgens goed- of afgekeurd zou kunnen worden. Een procedure waarbij de Kamer dus even haar voornaamste grondwettelijke prerogatieven zou hebben uitbesteed en zichzelf de facto overbodig zou hebben verklaard.

Natuurlijk was de vrees van de meerderheidspartijen gegrond dat de commissie misbruikt zou worden als partijpolitieke schiettent. Zo'n risico is nu eenmaal inherent aan het hele parlementaire werk. Maar dat bezwaar kan er toch niet toe leiden dat iedere controlerende functie van de wetgevende op de uitvoerende macht compleet zou worden uitgehold. Het parlement kampt nu al met het imago van een onmachtige praatbarak, voornamelijk bevolkt door slaafse opvolgers van excellenties. Om ze dan in zo'n dossier nog eens nagenoeg monddood te maken zou voor de instelling helemaal een afgang zijn geweest.

Laat de experts dus het voorbereidende werk doen en een verslag opstellen dat een objectiveerbare basis voor de verdere werkzaamheden kan opleveren. En dan mag het best vooruit gaan. Niet alleen om de strikt partijpolitieke spelletjes te bemoeilijken, maar ook omdat het kan. Wanneer men inderdaad alleen de vermoedelijke bemoeienissen in eerste aanleg en beroep wil onderzoeken, volstaat het om niet meer dan een tiental betrokkenen te horen en te confronteren met elkaar. Daar heb je geen maanden voor nodig.

Belangrijk daarbij is dat de commissie zich niet alleen op de politieke verantwoordelijken richt. Want ook binnen de staande en zittende magistratuur roept het gedrag van sommigen meer dan ernstige vragen op, over de rol van het Openbaar Ministerie en de zwijgplicht van rechters bijvoorbeeld.

Het gaat hier immers niet over een pekelzonde, maar over zware aanwijzingen dat er echt aan de fundamenten van de rechtsstaat gemorreld werd.

Yves Desmet
Politiek commentator