Het dieptepunt is nog niet bereikt

Peter De Roover stelt vragen bij ongrondwettelijke en samenvallende verkiezingen. De Roover is politiek secretaris van de Vlaamse Volksbeweging.

'De nieuwste politieke crisis - of nieuwe fase in de crisis die België heet - duwt dit land nog verder naar de rand van de fatsoensgrens, nu de hoogste magistraat een inbreuk op de scheiding der machten vermoedt', schrijft Peter De Roover. 'Hoog tijd voor bezinning over het morele gehalte van de manier waarop in dit land politiek wordt bedreven?' Hij heeft er geen goed oog in.

De voorbije dagen werd die illusie snel doorprikt. We moeten vrezen dat we het dieptepunt nog niet hebben bereikt. Twee gelanceerde voorstellen zijn ronduit stuitend vanuit rechtstatelijk en democratisch oogpunt.

Patrick Dewaels uitspraak dat verkiezingen zonder splitsing van BHV perfect mogelijk zijn, doet de adem stokken. Die zouden mogelijk zijn als de nieuwe Kamer de eigen verkiezing rechtsgeldig verklaart, m.a.w. op de eerste zittingsdag beslist dat ongrondwettelijke bezwaren geen probleem vormen (want het arrest van het Grondwettelijk Hof laat daarover geen twijfel bestaan).

De vraag is niet of verkiezingen kunnen, wel of politici het fatsoen hebben om ongrondwettelijke verkiezingen af te wijzen dan wel de grondwet als quantité négligeable opzijschuiven. Onze minister van Binnenlandse Zaken (!) pleit voor het ongrondwettelijke spoor. Hij stelt minder dan een week na een vermoede ingreep van de uitvoerende macht op de rechterlijke publiek voor dat de wetgevende macht een uitspraak van het Grondwettelijk Hof zou negeren.

Tot 2011 is er overigens helemaal geen grondwettelijke plicht om verkiezingen te organiseren. Als het huidige parlement zonder splitsing van BHV een lijst van grondwetsartikelen ter herziening goedkeurt, met de automatische ontbinding van dat parlement tot gevolg, stellen de kamerleden met voorbedachtheid een daad van incivisme.

Dewaels idee - laat de wetgevende macht een arrest van het Grondwettelijk Hof, de rechterlijke macht, van tafel vegen - getuigt van een machiavellistisch cynisme dat in deze dagen nog ongepaster is dan het anders al zou zijn.

Er bestaat trouwens een eenvoudige oplossing. De Kamer kan het ingediende voorstel tot splitsing van BHV gewoon goedkeuren. Zowat 60% van de Belgische kamerleden is dat van plan als het wordt voorgelegd. Drijven de Franstaligen in deze crisistijden hun inmenging in een puur Vlaamse aangelegenheid zover dat ze gaan verhinderen dat de kieswet door een democratische parlementaire meerderheid in regel wordt gebracht met de grondwet en dat de volgende verkiezingen juridisch correct kunnen verlopen? Is BHV voor hen een regimecrisis waard? De bal ligt in hun kamp.

Zowel Bart Somers als Caroline Gennez wensen gelijktijdige verkiezingen van de federale en deelstatelijke parlementen in juni 2009. Niet als eenmalige toevalligheid, maar wettelijk vastgelegd voor de toekomst. Dan blijven twee opties over.

Ofwel voert men legislatuurparlementen in, zodat het parlement nooit meer voortijdig kan worden ontbonden. Volgens Somers en Gennez zijn vervroegde federale verkiezingen in 2009 nodig, maar ze willen die mogelijkheid voor de toekomst uitsluiten. Bij een volgende politieke crisis, hoe fundamenteel ook, mag de kiezer nooit meer vervroegd worden uitgenodigd om de kaarten te herschikken. Zoiets is in westerse democratieën ongekend, maar onze politici denken in alle ernst in die richting.

Ofwel worden bij een federale crisis ook automatisch de deelstaatparlementen ontbonden, om gelijktijdig te kunnen blijven kiezen. Iedereen erkent hoe belangrijk het is dat de deelstaatregeringen in deze aanhoudende federale crisis op een normale manier blijven werken. Dat geeft een minimum aan stabiliteit. Willen Somers en Gennez dat een federale crisis in de toekomst automatisch overslaat op de deelstaten? Als de Belgische regering niet meer kan regeren, moet dan ook de Vlaamse haar werking stopzetten en in een kiescampagne worden gesleurd?

Beide opties wijken ver af van de beginselen van een democratische rechtstaat.

De minister van Binnenlandse Zaken stelt voor een arrest van het Grondwettelijk Hof (en de grondwet) te negeren en de voorzitters van twee grote partijen bevallen van een idee dat regelrecht ingaat tegen de democratische fundamenten. Om de Belgische schuit varende te houden, moeten blijkbaar steeds meer rechtstatelijke en democratische beginselen overboord gegooid worden.

Wij zitten in dit land verstrikt in een carrousel van politiek onfatsoen, waaruit alleen maar nieuwe vormen van onfatsoen voortvloeien. Wanneer springen we van die onzalige glijbaan?