Nick Meynen noemt de klimaatonderhandelingen in Polen een gemiste kans. Meynen is beleidsmedewerker klimaat bij Vlaams
Overleg Duurzame Ontwikkeling (VODO). Deze bijdrage wordt mede ondertekend door 11 11 11, Oxfam solidariteit, Greenpeace en Groenhart.


Na het halfslachtige EU-klimaaten energiepakket dat vrijdag in Brussel werd afgesproken is de VN-klimaattop in het Poolse Poznan afgelopen weekend uitgedraaid op een ontgoocheling voor ontwikkelingslanden, wetenschappers en ngo's. Nick Meynen vindt dat de EU haar mondiale voortrekkersrol inzake klimaat onvoldoende waarmaakt. 'Ironisch genoeg richt de wereld nu haar hoop op het land dat tot vandaag de grootste spelbreker was: de VS.'

Dit is wat de twee weken intensieve VN-onderhandelingen in Polen over de klimaatcrisis hebben opgebracht: betere toegang voor ontwikkelingslanden tot een fonds waar geen geld in zit. Vooruitgang volgens westerse onderhandelaars, maar de ontgoocheling bij ontwikkelingslanden, wetenschappers en ngo's is groot. Die laatste
beloven nu al dat 2009 ook op straat een warm jaar zal worden. De wereld heeft nog maar één jaar om tegen de volgende top in Kopenhagen wél tot een goed akkoord te komen dat de aarde moet behoeden voor onstuitbare en catastrofale opwarming.

Onze klimaatminister Paul Magnette (PS) herhaalde dat wij, de geïndustrialiseerde landen, de eerste verantwoordelijken van het probleem zijn. Hij gaf het vrijdag in Brussel afgesproken EU-klimaat- en energiepakket als goed voorbeeld. Helaas was het zowel ngo's als ontwikkelingslanden opgevallen dat dit pakket de laatste
dagen onder druk van de industrie uitgehold werd tot een nog steeds mooie maar bijna lege doos. Het gaf in elk geval niet de gehoopte boost aan de onderhandelingen in Polen, waar de reductiedoelstellingen ongewijzigd en ondermaats bleven. De urgentie drong hier duidelijk nog altijd niet door. De wetenschap zegt dat we tussen 2000 en 2015 globaal van meer naar minder uitstoot moeten evolueren. Een pijnlijke nagel, waar Jean-Pascal van Ypersele, vicevoorzitter van het Intergovernmental Panel on Climate
Change (IPCC) en eveneens waarnemer van de Belgische delegatie, op hamerde. In de huidige tekst staat echter dat we dat tussen tien en vijftien jaar vanaf nu moeten doen. De grootste vervuilers vinden nog altijd dat ze de afspraak met de geschiedenis kunnen missen.

Naast het reduceren van emissies moesten er ook afspraken gemaakt worden om ontwikkelingslanden nu al te helpen bij het aanpassen aan de al om zich heen grijpende klimaatcrisis. Na een bitse strijd werd het compromis bereikt dat ontwikkelingslanden nu al geld uit een adaptatiefonds mogen gebruiken, maar de geïndustrialiseerde landen wilden er geen extra geld in steken. Concreet is nu nog niet 1 procent van wat nodig is in dat fonds voorzien. Poznan bracht dus een betere toegang voor ontwikkelingslanden tot een lege doos.

De reducties bereikt door flexibele mechanismen blijven van bedroevende kwaliteit. Het CDM (Clean Development Mechanism), waarbij geïndustrialiseerde landen kunnen blijven uitstoten door ontwikkelingslanden te betalen om daar minder dan normaal uit te stoten, werkt niet. Veel van die 'reducties' zijn niet echt, waardoor het hele systeem netto voor méér uitstoot zorgt. Het voorstel van de EU om de controle te laten gebeuren door de VN en niet door mensen die de projectontwikkelaars zelf betalen werd door China van tafel geveegd. Ook de bijdrage hiervan aan duurzame ontwikkeling is een sprookje. Hoewel zowel de EU als de VN op hun posters over het CDM een grote foto van zonnepanelen hadden staan, werd nog niet één project met zonneenergie
goedgekeurd. De meeste projecten zijn megadammen in China, die grote schade aan mens en milieu toebrengen. Hoewel de EU dat allemaal weet, op beide vlakken aandringt op hervormingen maar de slag verloor, blijft ze elders pleiten om steeds meer flexibele mechanismen in te zetten. Als je dak blijft lekken omdat de aannemer maar half en erg slecht werk heeft gedaan, ga je hem dan nog meer geld geven of eerst een andere zoeken?

Ook in het erg belangrijke dossier over het tegengaan van ontbossing kwam geen vooruitgang. Sommige geïndustrialiseerde
landen, waaronder België, kwamen met goede bedoelingen en voorstellen, maar landen zoals de VS, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland weigerden om de rechten van inheemse volken en de waarde van biodiversiteit te erkennen. Niet alleen om het klimaat te redden zijn primaire bossen zeer belangrijk en in niets te vergelijken met grote plantages beheerd door bedrijven, waarvoor de deur nu openstaat. Het systeem dat ontbossing moet vermijden heet REDD (Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation in
Developing Countries) maar in plaats van het klimaat te REDDen dreigt het op een grote ontREDDering uit te draaien.

Ironisch genoeg richt de wereld nu haar hoop op het land dat tot vandaag de grootste spelbreker was: de VS. Al Gore trachtte de hoop levend te houden dat we tegen december 2009 in Kopenhagen alsnog tot een goed klimaatakkoord ter vervanging van Kyoto zouden komen door te verwijzen naar de slagzin van de nieuwe man in het Witte Huis: 'Yes, we can'. Op de slotmeeting van Climate
Action Network (CAN), een alliantie van meer dan 400 ngo's waar ook wij deel van uitmaken, ging men nog iets verder:
'Yes, we must'.