Vandaag pleegt minister van Media Kris Peeters overleg met de Vlaamse pers. De redacties van De Standaard, Het Nieuwsblad en De Morgen staken hun concurrentiestrijd voor de duur van een gezamenlijk artikel. De recente ontslagengolf dreigt gevolgen te hebben voor de kwaliteit van de Vlaamse pers.


Geachte minister-president, Beste Kris Peeters,

Uitzonderlijke ingrepen vragen om uitzonderlijke reacties. Het gebeurt niet elke dag dat de redacties van De Standaard, Het Nieuwsblad en De Morgen de handen in elkaar slaan en samen een oproep de wereld insturen. Er is dan ook iets mis in onze media, iets waarvan het belang de anders zo vruchtbare concurrentie tussen beide redacties overstijgt.

Hoewel de situatie bij Corelio, het concern dat zowel De Standaard als Het Nieuwsblad uitgeeft, verschilt van die bij de krant De Morgen is er in beide gevallen sprake van collectieve ontslagen. Ook bij de openbare omroep staan banen op de tocht.

Geachte heer minister-president, zowel in het Vlaams parlement als vorige week in het VRT-programma Phara gaf u te kennen dat u de ernst van de situatie begrijpt, niet alleen vanuit puur economisch oogpunt, maar ook vanuit uw bezorgdheid over de rol van de huidige pers in een gezonde democratie. De opeenstapeling van alarmerende berichten laat er geen twijfel over bestaan: dit is een kantelpunt. En het lijkt er sterk op dat de pers in de verkeerde richting aan het kantelen is.

U ontvangt vandaag als Vlaams minister van Media de directies van een aantal mediagroepen. Wij vragen u met klem in deze discussie te wijzen op het belang van een kwalitatieve pers voor de democratie en op de rol van de personeelsleden en de redacties hierbij. Het is ondertussen een mantra geworden: de kredietcrisis, die is omgeslagen in een economische crisis, verplicht iedereen ertoe om wat zuiniger te gaan leven. Als journalisten die dag in dag uit over de veelsoortige gevolgen van die crisis schrijven, zijn wij daar niet blind voor. Maar het heeft er alle schijn van dat de recessie minstens voor een deel een voorwendsel is om op ondoordachte manier aan cost-cutting en winstmaximalisatie te doen.

Zoals u weet staat de kwaliteit van de geschreven pers al veel langer onder druk. Begin oktober riep de Franse president Sarkozy nog een Staten-Generaal samen om het dreigende kwaliteitsverlies in te dammen: "Het grootste gevaar voor de pers", zei hij toen, "is de verpaupering: de verpaupering van de inhoud, (...), de verpaupering van de redacties, (...) de verpaupering van de netwerken, met de verdwijning van te veel buitenlandse correspondenten (...) en de verpaupering van het beroep, met slecht betaalde, slecht uitgeruste journalisten met een onzekere toekomst."

Een jaar terug gaf de toenmalige Britse premier Tony Blair een al even opmerkelijke toespraak: "Het vertrouwen in journalisten is niet veel groter dan het vertrouwen in de politiek. Maar er is een markt voor ernstig, evenwichtig nieuws, een verlangen naar onpartijdigheid."

Anders dan sommige mediamagnaten geloven ook wij dat die markt er is, zelfs in het kleine Vlaanderen. Ernstig, evenwichtig en betrouwbaar nieuws kost echter mankracht en dus geld. Een krant heeft niet alleen gespecialiseerde journalisten nodig. Maar de vraag is of de "multi-inzetbare journalist", met camera en lay-outtools in de aanslag, nog genoeg dossierkennis kan opbouwen, nog tijd krijgt om een tweede of liefst zelfs een derde bron te checken, nog op zoek kan gaan naar eigen verhalen.

Minister-president, kranten zijn producten - zeker - en producten moeten rendabel zijn. Maar kranten zijn ook veel meer dan producten: ze maken onlosmakelijk deel uit van de goede werking van een democratie. De vrije meningsuiting en de vrije informatiegaring zullen niet verdwijnen omdat de kwaliteit van de pers klappen krijgt. Toch is de geplande afbouw van de redacties alarmerend omdat daarmee de beschikbaarheid van goede, relevante en belangrijke informatie wordt ingeperkt. We roepen u op daarmee rekening te houden in uw gesprekken vandaag en in uw mediabeleid.