Beste president,

kent u Jesse Ventura nog? Mocht u het vergeten zijn, hij was tussen 1999 en 2003 gouverneur van Minnesota. Daarvoor deed hij nog aardigere dingen, vooral als worstelaar. Vaak speelde hij in deze sterk op show gerichte sport de rol van slechterik. Hij had een bijzonder merkwaardige lijfspreuk: "Win if you can, lose if you must, but always cheat." Ziezo. Nog iemand die de Verenigde Staten een puriteins land durft te noemen? Geweldige man, die Jesse Ventura. En de foto's zijn nog straffer. Maar waarom roep ik hier de herinnering aan hem op? Omdat hij een mening had over God die hoogst on-Amerikaans klonk.

Zo haalde hij in Playboy uit naar de georganiseerde godsdiensten, die volgens hem niets anders verlangen dan hun neus in andermans zaken te steken. Meer zelfs, op 4 juli 2002 eiste Jesse Ventura gelijke rechten voor religieuze minderheden, en voor mensen die niet geloven in God. Vooral dat laatste hoor je niet vaak in Amerika. Iemand die het ongeloof een warm hart toedraagt, brengt het bijna per definitie niet verder dan gouverneur van Minnesota. Jesse Ventura was trouwens geen kandidaat meer voor een tweede ambtsperiode. Natuurlijk was hij geen held of heilige. Tijdens zijn worstelcarrière nam hij veelvuldig zijn toevlucht tot anabole steroïden, zo bekende hij achteraf. Maar toch: iemand die het ongeloof omarmt, kan misschien nog net gouverneur worden van een verlichte staat als Minnesota, tot president van de Verenigde Staten schopt hij het nooit. Wie president wil worden, moet misschien niet geloven, maar moet wel zeggen dat hij gelooft. Jammer.

Toch, beste president, ben ik een bewonderaar van de manier waarop in uw land met godsdienstvrijheid wordt omgegaan. Ik behoor niet tot het type Europeaan dat bereid is alles en iedereen af en toe te bewonderen, behalve Amerika. Neen, de godsdienstvrijheid is u werkelijk lief. Misschien wel omdat vele Europeanen naar Amerika verhuisden, toen ze merkten dat godsdienstvrijheid in hun land dode letter bleef. Misschien ook omdat in Amerika alle godsdiensten minderheden zijn. Er zijn immers maar twee staten met een religieuze meerderheid. Utah met zowat 70 procent mormonen en Rhode Island met een minuscuul katholiek overwicht.

Toch bent u soms wat te zeker van uw morele superioriteit als het op godsdienstvrijheid aankomt. Dat bleek uit de International Religious Freedom Act van 1998, waarin u de wijze waarop landen met godsdienstvrijheid omgingen tot speerpunt maakte van uw buitenlandse politiek. De verplichte sancties die door de wet in het vooruitzicht werden gesteld voor landen die mensen om religieuze redenen vervolgden, werden later wat afgezwakt. Maar ik blijf mij toch een uitnodiging van de Amerikaanse ambassade herinneren om de - inderdaad weinig glorieuze - Belgische politiek met betrekking tot sekten toe te lichten in de Regentlaan in Brussel. Even voelde ik mij een inboorling van de kolonie die door de ambtenaren van het moederland op het matje werd geroepen, hoewel ik natuurlijk alleen maar als deskundige werd gehoord, allerminst als verantwoordelijke voor het beleid. Maar zelfs dan kan er iets intimiderends uitgaan van de behoeders van de waarheid.

Dat geloof en religie in uw land erg bepalend kunnen zijn bij een politieke keuze, vind ik niet erg. Integendeel. Als religie iemand werkelijk in zijn hart raakt, en dat is toch de bedoeling, zijn daar wellicht ook politieke consequenties aan verbonden. Religie die politiek neutraal blijft, is verdacht. Ze is wellicht niet meer dan een leeg ritueel. In ieder geval lijken religieuze overtuigingen mij een belangrijker element bij het maken van een politieke keuze dan bijvoorbeeld ras en leeftijd, omdat daarin het zoeken naar een spiegel van zichzelf erg belangrijk blijft.

Wat ik wel betreur, is dat religieuze overtuiging vaker dan vroeger met een conservatieve politieke keuze gepaard gaat, zelfs nu religieus rechts (voornamelijk van protestantse oorsprong) over zijn hoogtepunt heen lijkt. Wat mij vooral bevreemdt, is dat katholieke kiezers de laatste decennia stilaan van kamp veranderen. Vroeger waren ze bijna altijd Democraten, nu zien we ze steeds vaker opduiken in het Republikeinse kamp. Wie het sterkst tegen abortus of euthanasie is, geniet doorgaans het vertrouwen van de katholieke kerk. Dat vind ik jammer. Wat heb je aan een kerk die voornamelijk tegen is, terwijl ze eigenlijk toch beoogt een blijde boodschap te brengen?

Een donker moment was toen monseigneur Raymond Burke, aartsbisschop van Saint Louis, Missouri, in 2004 verklaarde dat katholieke politici, zoals de toenmalige Democratische presidentskandidaat John Kerry, die het legale recht op abortus steunden, het ontvangen van de communie werd ontzegd. Burke, een kerkjurist, deed dat overigens op grond van een zeer wankel kerkjuridisch argument. Canon 915 van het kerkelijk wetboek zegt immers dat wie halsstarrig volhardt in een zware zonde die bekend is, niet langer mag communiceren. Maar of iemand zondigt, blijkt niet alleen uit iemands handelingen, maar ook uit diens diepere drijfveren. En de diepere drijfveren van John Kerry kende Raymond Burke niet. Hoe dan ook, ondertussen keert het tij langzaam en wordt de band tussen religie en conservatisme losser.

Beste president, dat presidenten zo vaak over God spreken, vinden wij in Europa niet zo leuk. Gelukkig is de God over wie jullie het altijd weer hebben geen concrete God. Hij blijft een vaag begrip. De Amerikaanse burgers mogen zelf kiezen hoe hij eruitziet. Dat is dan weer bemoedigend. God als een lege huls. Vul zelf maar in wie hij voor u is. Zo is er in Amerika een vrij sterke scheiding tussen kerk en staat, en tegelijk een behoorlijk enge band tussen God en staat. In Europa is het eerder andersom. Wij financieren nog altijd onze godsdiensten, maar God zelf vinden wij minder sympathiek dan vroeger.

Soms vraag ik mij af, beste president, wat God met jullie Amerikanen ten diepste doet. Maakt hij jullie veerkrachtig, zodat jullie ondernemender zijn dan wij Europeanen? Of maakt hij jullie oorlogszuchtig, zodat jullie er nogal gemakkelijk met velen op uit trekken om verdrukte volkeren te bevrijden? Beste president, ik stel u deze vraag uit beleefdheid. Want alleen God kent het antwoord. Vindt u ook niet?


Vandaag in De Gedachte in De Morgen ook nog:

We fluiten in het donker. Laat het een vrolijk wijsje zijn: PAUL HUYBRECHTS, publicist en voorzitter van de Vlaamse Federatie van Beleggingsclubs en Beleggers, vindt dat we moeten leren leven met onzekerheid.

In de financiële wereld is er geen glasnost: MICHAIL GORBATSJOV stond aan het hoofd van de Sovjet-Unie tussen 1985 en de val in 1991 en is nu directeur van de Gorbatsjovstichting. Hij roept op tot ethisch verantwoord zakendoen.

Hoe we chronische vermoeidheid moeten behandelen: PETER AELBRECHT, hoofd van de Energiekliniek in Aalst en Madrid en auteur van de 'Homo Energeticus'-zelfhulpboeken, pleit voor een multidisciplinaire aanpak van het chronischevermoeidheidssyndroom.