Miljardeninjecties door de overheid, een defenestratie van de top-CEO's, en kijk: de koersen van Fortis en Dexia hielden een fragiel evenwicht, zij het dan wel rond de absolute bodemkoers. Hopelijk blijft die stabiliteit, maar de kleine aandeelhouder, die het afgelopen jaar de waarde van zijn goedehuisvaderaandelen met haast 80 procent zag kelderen, mag iedere hoop opbergen dat zijn pakketje nog evenveel waard wordt als toen hij het kocht. Daarvoor is de kapitaalstructuur te veel verwaterd en voortaan zal de staat met de helft van de winst, als die er hopelijk is, gaan lopen.

Dat menig spaarpotje van een leven lang werken voor een groot stuk in rook is opgegaan, is voor een keertje niet te wijten aan de politiek. Integendeel, die zorgen er voor dat het totale rampscenario zich niet voltrekt. Wel verantwoordelijk zijn de managers, die met junkproducten en rommelhypotheken, met derivaten en financiële constructies die het daglicht schuwden, jarenlang de illusie van onbeperkt rendement hebben gevoed, het geloof dat bomen tot in de hemel groeiden en die de mensen met een spaarboekje net geen idioten noemden. Die slimmeriken hebben het financiële systeem tot aan de rand van de afgrond gebracht, waaruit de overheid en de belastingbetaler hen nu moeten redden.

Natuurlijk hebben deze managers dat niet moedwillig gedaan, ze zijn gewoon ten prooi geweest aan hybris en hebzucht, wat een dodelijke combinatie is gebleken. Megalomanie en virtuele winst hebben hun torenhoge constructies laten bouwen, waarvoor uiteindelijk geen economisch fundament bleek te bestaan, en zo dondert het kaartenhuis in elkaar.

Een voornaam element in die psychologie is ook de wijze waarop deze topmensen gerenumereerd worden. Er is al een boom opgezet over de hoogte van sommige toplonen van sommige CEO's, maar te weinig aandacht gaat naar het virtuele en imaginaire karakter ervan. Die lonen zijn immers veel meer een voorafname op nog te realiseren winstverwachtingen dan een weerspiegeling van een economische realiteit of een concreet bedrijfsresultaat.

Dat moedigt gokgedrag en onverantwoorde risico's aan, zeker wanneer de enige bestraffing een 'gouden parachute' is, die anderen in hun hele leven niet eens verdienen. Laat topmanagers goed verdienen, maar in functie van het reële, en niet van het verwachte resultaat. Ze zullen dan misschien solide ondernemingen in plaats van kaartenhuisjes gaan bouwen.

Yves Desmet
Politiek commentator