Carl Devos voorspelt dat Leterme I nooit meer uit de communautaire storm raakt

^{Carl Devos is politicoloog aan de Universiteit Gent.}

De zaak-Koekelberg is nog niet beslecht of de Wetstraat mag zich opmaken voor een nieuw bewogen weekend, met als klap op de vuurpijl het N-VA-congres. Carl Devos vindt het stilaan decadent worden.

Na de affaire-Koekelberg maakt de Wetstraat plaats voor aflevering 3.498 in de communautaire soap. Met hun 'wit blad' staken de Franstaligen een subtiele middenvinger op naar het plan-Peeters. Dat was meer vuist dan uitgestoken hand. De Franstaligen willen geen voorwaarden, dus ook geen exclusieven over B-H-V. Of B-H-V - daar is het weer - wel of niet naar een aparte werkgroep moet, is irrelevant. De Franstaligen willen een oplossing voor de Kamer erover stemt. Er dreigt alweer een incident over de verlenging van het lopende belangenconflict.

Weinigen geloven dat deze nieuwe dialoog meer is dan een rammelende ambulance om de comateuze gesprekken een eind in 2009 te trekken. Peeters wil dan in juni met zijn kartel aantreden. Dat Bourgeois in de Vlaamse delegatie zit - die van vier naar zes moest, om ook Anciaux mee te nemen - kan helpen om N-VA aan boord te houden. Twaalf onderhandelaars, het is veel. Het kartel redden en resultaten boeken, het zijn duidelijk twee verschillende zaken.

Maar Peeters heeft geen andere keuze: zonder Bourgeois kun je een compromis maken maar geen akkoord. Elke overeenkomst moet ook de strenge N-VA-toets doorstaan, dus neem je ze beter mee. Dat voordeel heeft nadelen: zes stoeltjes én Bourgeois is vragen om Olivier Maingain en zijn klassieke eisen.

Wellicht horen we op het N-VA-congres van volgend weekend forse verklaringen, waar CD&V onvermijdelijk moet op reageren. Die reactie wordt interessant. De christendemocraten geven een wat verdeelde indruk. Mag er over B-H-V onderhandeld worden? Hoe is de versterking van de federale staat te rijmen met een copernicaanse revolutie? In het kartel loopt de scheiding niet netjes tussen de partners. Er zit ruis op de lijn tussen Peeters en Leterme. Die pleit ondertussen vanuit zijn communautaire onthechting voor uitstel en tégen deadlines. Peeters moet met forse taal in 2009 winnen, Leterme wil met een gematigd discours zijn federale regering tot 2011 meeslepen.

Ook binnen de Vlaamse regering zorgt de communautaire heropleving voor stress. Sp.a en Open Vld verhinderen dat Peeters te dicht achter N-VA aanloopt, Vl.Pro strooit zout in de CD&V-wonde. Anciaux stelt zich behoorlijk scherp op, waardoor N-VA niet kan onderdoen. Ook de Vlaamse 'eensgezindheid' drijft op onderlinge wedijver. Om de kartelbanden te smeren moet CD&V na het komende N-VA-weekend wellicht een communautaire versnelling hoger. Wat dan weer voor oprispingen zal zorgen in de federale regering.

Die regering, of wat daarvoor doorgaat, raakt nooit meer uit de communautaire storm, zelfs al heeft ze de staatshervorming over de haag gegooid. Wie dacht dat Leterme I eindelijk ander water kon opzoeken om zich helemaal te concentreren op de sociaaleconomische miserie, vergist zich. Als straks een hongerstaker inderdaad tot het einde gaat, ontploft een nieuwe bom onder Leterme I en is het weer crisis. Ook zonder dat menselijke drama komt het niet meer goed. Dat heeft de politieaffaire treffend geïllustreerd.

De zaak-Koekelberg/Dewael is 'opgelost' zoals Leterme I dat vaker met andere problemen doet: naar later duwen. Volgens het tijdelijk bestand behoudt Dewael het vertrouwen van de meerderheid en zullen (vooral) Franstaligen geen lastige vragen meer stellen over het gefoefel op zijn kabinet. In ruil mag hij enkel sancties tegen Koekelberg 'onderzoeken'.

Zijn vleugels zijn geknipt. Daarmee koopt Leterme I tijd om een mooie exit voor Koekelberg te vinden. Dat die moet gaan staat vast, maar het zal zonder tuchtsancties zijn, die zijn voor het kleine grut. Vroeg of laat moet die kaap genomen worden. Indien deze regering echt had gewerkt, had ze al weken geleden - toen de rapporten van Comité P in de krant stonden - dit dossier ontmijnd. Maar daar is een minimale cohesie voor nodig. Nu blijft de regering, en vooral Dewael, gehavend achter.

Politiek kan wel eens vuil en lelijk zijn, maar de chantage van de Franstaligen - 'Dewael, blijf van de Franstalige Koekelberg of wij pakken je terug met Debeck' - is ronduit decadent. Dit land is ziek. Als Franstaligen verhinderen dat een minister - zelfs al is die zelf verantwoordelijk voor fouten op zijn kabinet - maatregelen neemt tegen iemand die manifest de wet heeft overtreden, omdat die tot een bepaalde taalrol behoort, waar zijn we dan mee bezig?

Dat fundamenteel wantrouwen is een gevolg van een jaar lang intense en bijtijds smerige afbraakpolitiek. Iedereen speelt spelletjes. Dat komt vooral omdat er geen communautair bestand is en dit onvermogen de normale werking verplettert. Omdat er elk ogenblik vervroegde federale verkiezingen kunnen losbarsten, zit iedereen alvast in de campagnestartblokken. Zodra iemand beweegt, wordt daarin een electoraal campagnemanoeuvre gezien.

In dergelijke omstandigheden 5 miljard vinden voor de begroting 2009 komt in de buurt van een mirakel. Zelfs een goed functionerende regering, zonder andere kopzorgen, zou het bijzonder lastig hebben om deze operatie zonder kleerscheuren tot een goed einde te brengen. Het gaat niet om wat pleisterwerk, er zal diep in het vlees gesneden moeten worden. Dat impliceert keuzes maken, een competentie die bij Leterme I eerder zwak ontwikkeld is. Bovendien kondigt het sociaal overleg zich zeer nerveus aan, de vakbonden mobiliseren. Er is dus geld nodig om dat overleg te smeren. De communautaire breuklijn blijft verdelen, daar komt nu de klassieke sociaaleconomische spanning bovenop. De federale regering sputtert, de Vlaamse zal het lastig krijgen.
De Wetstraat blaast een walm van antipolitiek over dit land. Wie van politiek houdt, moet wel triest worden. Met plaatsvervangende schaamte.