Geert Bourgeois dient Luckas Vander Taelen van repliek

^{Geert Bourgeois (N-VA) is Vlaams minister van Media}

De Morgen-columnist Luckas Vander Taelen hield in deze kolommen deze week een pleidooi voor de afschaffing van radiozender Donna (DM 2/9). Nieuw zijn zijn inzichten niet. Ze konden eerder al herhaaldelijk worden opgetekend uit de mond van leidende figuren van diverse commerciële omroepen. Sommigen wensen immers dat de openbare omroep zich beperkt tot die taken die niet worden vervuld door de markt, door henzelf dus, want niet (voldoende) winstgevend. Begrijpelijk vanuit een commerciële logica.

Het mag evenwel niet verbazen dat de Vlaamse overheid en haar mediabeleid er een andere leidraad op nahouden. De VRT is een omroep van en voor zes miljoen Vlamingen, een omroep die zich richt tot de volledige gemeenschap en met een specifieke openbare opdracht.

Vanzelfsprekend ligt de klemtoon dan in de eerste plaats op taken die niet of onvoldoende door de commerciële zenders worden verzorgd, zoals cultuur, informatie, educatie en zo meer. Niet alleen met specifieke thematische programma's, maar evenzeer met een generalistisch aanbod dat meer Vlamingen warm maakt voor en bereikt met cultuur, informatie, educatie, ... De vliegwielfunctie noemen we dat: via bijvoorbeeld ontspanning ook nieuws en cultuur tussen de oren brengen. Dat geldt ook voor Donna, dat via de beheersovereenkomst die ik met de VRT sloot, verplicht is om niet alleen toegankelijke muziek te brengen, maar evenzeer informatie, nieuws en cultuur - al ben ik steeds de eerste om te vragen dat het wat meer zou mogen zijn.

Wil Vander Taelen echt dat de openbare omroep zich volledig terugplooit op enkel die taken die niet door de commerciële omroepen worden vervuld? Dan kunnen we in een beweging evengoed pakweg ook Eén opdoeken. Want ook Eén brengt programma's die door commerciële zenders worden of zouden kunnen worden gebracht. Of moeten we dan enkel díe programma's schrappen? Hoeveel Vlamingen zullen dan nog op Eén afstemmen en hoeveel minder Vlamingen zullen dan nog bereikt worden met cultuur, duiding, informatie, educatie...?

Terzijde meen ik zelfs dat de veelgeprezen kwaliteit van onze Vlaamse media - openbare én commerciële - mede te danken is aan dit vliegwieleffect. Nergens in Europa brengen publieke en private omroepen zoveel producties van eigen bodem en zoveel kwaliteitsprogramma's.

Opnieuw vanwege de beheersovereenkomst speelt de openbare omroep een belangrijke rol bij het ontwikkelen van de identiteit van de lokale cultuur, en van een democratische en open samenleving. Dit is uitermate belangrijk voor kleinere EU-lidstaten en deelstaten zoals Vlaanderen. Gelet op de internationalisering en de mediaconcentratie is het aan de openbare omroep om de identiteit en diversiteit van Vlaanderen mee te helpen bewaren. Ook met zenders als Donna.

Een groot deel van het media-aanbod van de openbare omroep heeft dan ook een uitgesproken Vlaams karakter. In de gemondialiseerde mediamarkt is de openbare omroep een baken van lokale verankering. Op de VRT-radio moeten 20 procent producties van Vlaamse origine zijn. En u weet, van mij mag het veel meer zijn. Zeker het Nederlandstalige lied mag meer aan bod komen. En ja, ook het levenslied, ongeacht de neerbuigende houding van Vander Taelen. Het is pure volkscultuur die leeft bij heel wat mensen. Dit willen bannen getuigt van een stuitend superioriteitsgevoel.

Vander Taelen verwijt me tot slot ook nog dat Donna te veel inkomsten zou verwerven. Ook hier dien ik opnieuw te verwijzen naar de beheersovereenkomst. De reclame-inkomsten werden immers geplafonneerd. Maar inderdaad, Donna brengt nog steeds zowat het dubbele op van hetgeen de zender kost. Zónder Donna zou de overheidsdotatie aan de VRT verhoogd moeten worden, wat dus betekent dat er meer belastinggeld naar de VRT zou gaan, wat dan weer kritiek zou opleveren vanuit, onder meer, commerciële hoek ...

De VRT wordt vandaag niet overgefinancierd. Dat is alleszins de mening van de Europese Commissie die de Vlaamse overheidsfinanciering meer dan een jaar lang grondig tegen het licht hield. In andere landen werden publieke zenders veroordeeld tot een miljoenenfactuur omdat ze volgens de Commissie te veel overheidsgeld kregen voor hun openbare omroeptaken: 76 miljoen euro in Nederland, 84 miljoen in Denemarken. Vlaanderen ging vrijuit.
Meer nog, de Commissie uitte haar grote tevredenheid over de verschillende maatregelen die - ondanks kritiek van onder meer Groen! - werden goedgekeurd met het oog op meer transparantie en controle op de VRT. De VRT kreeg, via de beheersovereenkomst, trouwens ook de grootste efficiëntieoperatie ooit opgelegd met zowel een structurele kostenreductie als een progressief efficiëntietraject.

Het efficiëntietraject bepaalt een gecumuleerde besparing van 104 miljoen euro over de hele periode 2007-2011. Uitgangspunt is, voor alle duidelijkheid, dat de output zowel kwantitatief als kwalitatief gelijk blijft. De VRT wil de Vlaamse kijker minimaal hetzelfde bieden als voordien door efficiënter te produceren.

Het afgelopen jaar werd alvast een eerste belangrijke stap gezet in de richting van een efficiëntere en meer performante organisatie. Het doel was om 10,2 miljoen euro efficiëntiewinst te realiseren in 2007. Uiteindelijk werd 12,7 miljoen efficiëntiewinst gerealiseerd, 2,5 miljoen euro meer dan gepland.

Slotsom: ik begrijp ten volle de kritiek die commerciële omroepen hebben op Donna. Die van Luckas Vander Taelen veel minder.