Yves Desmet verbaast zich over de heftige reactie van een senator in Nieuw-Caledonië op een cartoon van Zak

^{Yves Desmet is politiek commentator van De Morgen}


Nieuw-Caledonië, begot. Waar ligt dat nu weer precies? En vooral: hoe is die cartoon van Zak daar terechtgekomen?

Het was even schrikken toen de eerste van naar schatting dertig Franse journalisten gisteren belde met de melding dat een sénateur ginder zodanig aanstoot genomen had aan een cartoon van Zak dat hij er hoogstpersoonlijk president Sarkozy over had aangeschreven. Met het vriendelijke verzoek deze krant een proces aan te doen, want l'honneur de la France zelf stond op het spel. Aux armes, citoyens.

Iemand is met een practical joke bezig, denk je dan, en waar hangen hier de verborgen camera's? Maar het bleek ernst. En toen bekend werd dat de senator ook oom was van één van de overleden soldaten, kon je al beter zijn emotionele reactie begrijpen. Al blijft die onterecht.

Want zelfs al had Zak de intentie gehad om de draak te steken met de betrokken soldaten - quod non - dan heeft hij dat recht, zeker in een maatschappelijk debat dat woedt over de zin en onzin van een militaire interventie in Afghanistan. Dat valt onder het simpele principe van een vrije pers en een vrije meningsuiting, begrippen waarin Frankrijk niet alleen een lange en rijke traditie heeft, maar waarvan het land zelfs mede de bakermat is.

Vrije meningsuiting is er immers niet alleen voor meningen die ons behagen en waar we akkoord mee gaan, maar, zo zegt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, ook voor die meningen die de bedoeling hebben "to shock and disturb".

Het is net door de vrijheid van die meningen te waarborgen, dat andere, meer mainstream-meningen de garantie krijgen dat ze zeker niet kunnen bedreigd worden. Echte meningsvrijheid is er alleen wanneer niet alleen onze mening beschermd is, maar vooral die van een ander.

Maar wat me het meest verbaasde en waarover ik nog steeds pieker, is hoe je de cartoon van Zak als beledigend zou kunnen ervaren. De tekening ademt zo'n tristesse en melancholie, past zo in de traditie van het 'nooit meer oorlog', is een zo weemoedig commentaar op de absurditeit van de oorlog, dat je niet weet hoe je hem anders zou kunnen interpreteren.

Toch is dat gebeurd. Door 20.000 kilometer afstand, een niet te overbruggen cultuurverschil of een gebrekkige vertaling? Of misschien gewoon door het verdriet van een oom over zijn gevallen neef. Want met dat laatste kunnen we zeker meeleven.