Guido De Padt ziet hoe de veiligheids- obsessie onze aandacht voor privacy doet verslappen
_{Guido De Padt is federaal parlementslid voor Open Vld.}

Italië wil vingerafdrukken van alle inwoners verzamelen. Dat is lang niet het enige bericht in die richting. Politici pleiten te pas en soms ook te onpas voor meer controle en toezicht.

Zo zijn camera's in het straatbeeld geen uitzondering meer. Met de chip-pas die de NMBS binnenkort gaat invoeren, zal men precies kunnen opvolgen wie waar reist. Ook de invoering van het rekeningrijden zal toelaten het mobiliteitsgedrag van ieder individu op te sporen. De Nederlandse Spoorwegen hangen camera's op met slimme microfoons die alarm slaan wanneer de machine van oordeel is dat er ruzie ontstaat. Wanneer men in sommige Engelse parken een papiertje weggooit, wordt men berispt door een camera met ingebouwde luidspreker. Wist u dat de CIA gegevens over onze seksuele voorkeur gedurende vijftien jaar wil opslaan? En dat uw mutualiteit precies weet aan welke ziekte u lijdt?


Merkwaardig is dat je daarover niet zoveel hoort discussiëren. Over het rookverbod in cafés is er veel meer te doen dan over de vaststelling dat satellieten ons in de gaten houden. We maken ons kennelijk niet al te druk om onze privacy, wellicht omwille van het feit dat het niet echt voelbaar of waarneembaar is. Zonder er echt bij stil te staan geven we met zijn allen gevoelige informatie vrij. Veel heeft te maken met het feit dat wij geëvolueerd zijn naar een maatschappij die geen risico meer verdraagt. Alles en nog wat mag en moet gecontroleerd worden om zowat elk risico uit te sluiten. De bestrijding van terrorisme en criminaliteit, het vrijwaren van de verkeers- en voedselveiligheid, elektronisch bankieren en betalen, allerhande e-loketten zijn voorwerp van gegevensbronnen die onze privacy te grabbel kunnen gooien.


Binnenkort zal het stuur van onze auto kunnen aftasten of we niet te veel gedronken hebben. Verzekeraars zullen ons rijgedrag nauwkeurig in het oog houden. Wanneer we storend gedrag vertonen op straat, zullen camera's in actie treden en alles registreren. En nogmaals, een en ander gebeurt zo sluipend dat wij er ons niet echt druk om maken. Juist dat is verontrustend. Het gaat niet over een samenzweerderige Big Brother-operatie, maar over een opeenstapeling van ingrepen, evoluties en technische snufjes die onze persoonlijke levenssfeer bedreigen. Veelal goedbedoeld overigens, maar toch. Zo wordt ons surfgedrag op internet aangewend om ons te overstelpen met informatie waar we niet om gevraagd hebben. Google stemt zijn advertenties af op de ingevoerde zoektermen. Elkeen van ons verschaft zoveel gegevens over zichzelf, zonder er zich rekenschap van te geven dat die ook (zeer lang) bewaard blijven en -wat erger is- ook bijna onbeperkt toegankelijk zijn. Minister Michel Daerden zal zich zijn optreden op You Tube wellicht nog lang herinneren. Zijn dronkemansfilmpje werd meer dan anderhalf miljoen keer bekeken.

De overheid werkt aan die evolutie goed mee. De politie en het gerecht hebben ruimere bevoegdheden gekregen om aan telefoontap te doen en flits- en andere camera's zijn niet meer weg te denken uit het straatbeeld en overheidsgebouwen. Telecomoperatoren moeten onze gegevens en telefoontrafiek bewaren en bankgegevens worden via de interbankaire organisatie SWIFT vrijgegeven aan Amerikaanse inlichtingendiensten. Computers -die op zichzelf ook al vrij gemakkelijk gehackt kunnen worden- worden bij vermoedens van criminaliteit in beslag genomen. En het privéleven van iedereen die erop voorkomt ontsnapt niet aan de ogen van derden.

Onze centrale antiterreurdienst (OCAD) heeft een nieuwe directeur: topmagistraat André Vandoren. Naar verluidt verfoeit hij de excessen van de war on terror en zal hij erop toezien dat de burgerrechten overeind blijven. Anderzijds blijkt uit het laatste evaluatieverslag van de activiteiten van de OCAD door de Vaste Comités P en I, dat het communicatienetwerk tussen de antiterreurdienst, de ondersteunende diensten en de bestemmelingen van dreigingsanalyses niet echt beveiligd is. Terwijl in Frankrijk faxtoestellen, bestemd voor ultrageheime informatie, in een beveiligde kluis staan, komen de rapporten bij ons soms binnen in voor iedereen toegankelijke kantoren. Dat ook andere vertrouwelijke gegevens over u en mij in verkeerde handen terechtkomen, is hoegenaamd niet denkbeeldig.

Het antwoord op de vraag hoeveel vrijheid we moeten opgeven om vrij te zijn, zal uitwijzen of we kiezen voor een wereld zonder privacy. Wie daarvoor kiest, geeft de voorkeur aan een overheid die allesomvattend is. Een overheid die alles ziet en weet. Een overheid die vertrekt vanuit een groot wantrouwen tegenover de burger. Terwijl vrijheidsdenkers geloven in de goedheid van de mens. Benjamin Franklin drukte het uit als volgt: "Those who would give up essential Liberty, to purchase a little temporary Safety, deserve neither Liberty nor Safety".