Nick Orbaen noemt de Oosterweelverbinding deel van de oplossing, niet van het probleem

_{Nick Orbaen is hoofd Pers & PR bij Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM)}

Begin 2007 leek iedereen wel gewonnen voor de Oosterweelverbinding. Er was nagenoeg geen kritiek van buurtcomités, alle politieke neuzen stonden in dezelfde richting en de bevolking reageerde enthousiast op de plannen die een structurele oplossing boden voor het dreigende verkeersinfarct in en rond Antwerpen. De stad kreeg er bovendien een nieuw icoon van architecturaal kunnen bij.

Maar toen kwamen we in een cruciale fase van de aanbestedingsprocedure, een procedure die wellicht een van de grootste en moeilijkste zal blijken in de geschiedenis van de Belgische bouwprojecten. De zorg van BAM moest zich dan ook toespitsen op correcte procedurestappen in de aanbesteding. Communicatie lag in die periode juridisch moeilijk, waardoor kritische stemmen met vaak foutieve informatie vrij spel kregen. Nu de start van de bouwaanvraag procedure nadert, krijgt BAM meer ruimte om te communiceren. Het is dan ook tijd om een en ander in het juiste perspectief te plaatsen.

Niet alleen op het vlak van mobiliteit, maar ook voor leefbaarheid, verkeersveiligheid en leefmilieu is de Oosterweelverbinding binnen het Masterplan Mobiliteit Antwerpen geen deel van het probleem, maar een kernelement van de oplossing. Het is voor iedereen duidelijk dat Antwerpen zonder een masterplan verder dichtslibt. Iedere dag kent de ring zijn fileproblemen, met alle gevolgen van dien. Het viaduct van Merksem met meer dan 250.000 voertuigen per dag en de Kennedytunnel zijn de bekende knelpunten. De Kennedytunnel verwerkt nu 140.000 voertuigen per dag terwijl de tunnel in de jaren zestig ontworpen werd voor een capaciteit van 65.000. Geen enkele Antwerpenaar of Vlaming betwist dat Antwerpen een mobiliteitsprobleem heeft en dat we de point of no return al lang voorbij zijn.

De Oosterweelverbinding reikt een structurele oplossing aan voor dit probleem. Maar BAM doet meer dan enkel wegeninfrastructuur aanpakken. Het Masterplan Mobiliteit Antwerpen zet ook in op andere vervoersmodi zoals openbaar vervoer, de zachte weggebruiker en het transport op het water. Met deze multimodale investeringen halen we vrachtwagens van de weg en bieden we de Antwerpenaar een volwaardig alternatief aan om snel en efficiënt het stadscentrum te bereiken. Ook de metamorfose van het Operaplein/Rooseveltplaats van een kluwen van weginfrastructuur naar een knappe, open ruimte in het hart van de stad worden gerealiseerd dankzij het Masterplan.
De discussie over de keuze van het tracé van de Oosterweelverbinding is gevoerd en afgerond. Het is ieders recht om dit in vraag te blijven stellen. Maar wie het dossier in detail bestudeert, weet dat het geplande tracé van de Oosterweelverbinding de beste oplossing is. Het biedt de veiligste en kortste route voor de drukste verkeersstroom van goederen: de oost-westas. Door het verbieden van vrachtwagenverkeer door de verouderde Kennedytunnel kan BAM verkeersstromen sturen, waardoor gevaarlijke weefbewegingen op de ring tot het verleden behoren, en de overbelaste zuidelijke ring ontlast wordt.

Bovendien valt het tracé in het noorden samen met alle andere harde infrastructuur van autowegen, spoorwegen en Albertkanaal. Door te investeren in een stedelijke ringweg weren we het sluipverkeer in de woonkernen en vermijden we een opeenstapeling van weefbewegingen tussen doorgaand en lokaal verkeer.
Verschillende tunnelalternatieven werden de voorbije jaren meermaals onderzocht maar voldoen niet aan de strenge Europese tunnelrichtlijn. Enkel een geboorde tunnel kan dat, maar biedt dan geen ontsluiting van het havenverkeer op rechteroever.

Als nieuw element werd plots de angst voor fijn stof als een wit konijn uit de hoed getoverd. De problematiek van fijn stof moet ernstig genomen worden. Maar het is geen eerlijk argument om dit rechtstreeks aan de Oosterweelverbinding te koppelen. We zijn immers een deel van de oplossing. Minder files, meer openbaar vervoer en meer transport over het Albertkanaal dragen bij tot minder fijn stof. BAM engageert zich dat met de Oosterweelverbinding en het Masterplan de totale leefbaarheid van de hele Antwerpse regio erop vooruit gaat, ook op dit vlak. Bovendien zijn vanuit Europa en Vlaanderen de nodige beleidsmaatregelen genomen om dit probleem aan de bron aan te pakken, met bijvoorbeeld strengere emissienormen voor motoren.

Onafhankelijke studies en rapporten (MER-rapporten, VMM, VITO) tonen aan dat tegen 2015 het fijn stof sterk zal dalen in Antwerpen. Dit bewijst dat de Oosterweelverbinding maar een klein deel is in een overkoepelend debat. Slechts 38 procent van het fijn stof wordt veroorzaakt door de uitstoot van alle verkeer, de rest komt van landbouw, industrie en andere vervuilende bronnen. Binnen die 38 procent vertegenwoordigt de Oosterweelverbinding slechts 3 procent in Antwerpen, de rest zit op het onderliggende wegennet. En op deze wegen zal de Oosterweelverbinding met zijn stedelijke ringweg een positieve impact hebben en de leefsituatie van de woonkernen verbeteren.

BAM zal bovendien een actieve rol spelen in het onderzoek naar innovatieve maatregelen en nieuwe technologieën die moeten bijdragen tot het verminderen van het fijn stof. Zo volgen we twee cruciale studies rond fijn stof: geluidsschermen als stofscherm en stofabsorberende wanden en schermen. BAM volgt in dat verband de studies van Rijkswaterstaat in Nederland op. Door de innovatieve aanbestedingsformule krijgt BAM ook de garantie van een kwaliteitsvol onderhoud van het project voor de volgende 35 jaar. Elke drie jaar kunnen bijkomende eisen opgelegd worden aan de bouwgroep rekening houdend met de nieuwste technologieën. BAM heeft dus garanties ingebouwd om te kunnen inspelen op nieuwe inzichten vanuit de wetenschap. Geluid is ook een kwestie van leefbaarheid. Hoe zit het daarmee? De geluidskwaliteit op onder meer Linkeroever, in Merksem en Deurne gaat er sterk op vooruit in vergelijking met de situatie vandaag door de geluidswerende maatregelen van de Oosterweelverbinding met onder meer geluidsschermen en extra bermen.

De Oosterweelverbinding is het eerste infrastructuurproject dat zoveel aandacht geeft aan leefbaarheid én aan natuur. Het Park Linkeroever zorgt voor nieuw ingerichte natuurgebieden. Het mooie bewijs hiervan is het prachtig nieuwe gebied van Middenvijver op Linkeroever dat op 8 juni werd geopend en op de eerste dag al 4.000 bezoekers mocht ontvangen. Is een tunnel desondanks een betere oplossing voor het fijn stof? Absoluut niet, want met een tunnel concentreert de uitstoot zich aan tunnelmonden en aan ventilatiegaten. Daarom zijn de tunnels aan de Brusselse kleine ring bijvoorbeeld zo schadelijk. Het filteren van deze lucht uit de tunnel brengt dezelfde problemen.
De discussie rond Oosterweel en Lange Wapper blijft aanhouden.

Tegenstanders blijven in de aanval gaan met steeds dezelfde argumenten. Dat is hun democratisch recht. Het is niet aan BAM, als NV van publiek recht, om het politieke debat aan te gaan. Het enige waarvoor wij kunnen zorgen zijn objectieve feiten, gedegen onderzoek en een aanpak die zo perfect mogelijk beantwoord aan de opdracht die wij van de Vlaamse overheid gekregen hebben.
Deze week is BAM gestart met een grootschalige infocampagne en een tentoonstelling in het FelixArchief in Antwerpen. De interesse is enorm met al meer dan 3.000 bezoekers. Vele bezoekers zijn enthousiast en vragen zich af waarom dit project nog niet eerder gerealiseerd kon worden en waarom er niet breder werd gecommuniceerd.

Maar dit project is zo belangrijk voor Vlaanderen, zo omvattend en groot dat er te veel op het spel stond om ook maar enig risico te nemen. Een dergelijk ambitieus project verdient een langetermijnvisie, en daar hoort voorrang geven aan de beste juridische positie bij. We hebben tot nu een foutloos parcours gereden met betrekking tot de aanbestedingsprocedure. Ook als dit betekende dat we niet voluit konden gaan met onze communicatie. Dit behoort, met de naderende start van de bouwaanvraag, tot het verleden. Ik kan u verzekeren dat BAM vanaf nu alle herwonnen vrijheid zal aanwenden om Antwerpen, Vlaanderen en onze buurlanden op de meest volledige en transparante manier te informeren. De doorgedreven communicatie-inzet van de laatste twee weken van juni - infotentoonstelling FelixArchief, lokale infosessies en een Mobiliteitscongres - zal consequent worden doorgetrokken. Ik ben ervan overtuigd dat veel mensen mijn enthousiasme voor dit knappe project delen.