Topeconomen Paul De Grauwe en Koen Schoors wisselen elkaar af en schrijven over mens, wereld en economie.

De uittrede van Griekenland uit de eurozone is plotseling minder ver weg dan gedacht. De Griekse regering moet van de trojka (EU, IMF, ECB) draconische besparingen doorvoeren. Dat zien de Griekse politici echt niet zitten. Begrijpelijk, want de volgende verkiezingen komen er alweer aan en klakkeloos instemmen met die maatregelen staat gelijk aan politieke zelfmoord.

Bovendien is het verre van zeker of die besparingen sowieso wel zoden aan de dijk zetten, want op korte termijn wordt de totale ineenstorting van de Griekse economie er alleen maar door versneld. Door de voorgestelde draconische besparingen dalen namelijk de omvang van de economie en dus de belastinginkomsten op korte termijn allicht even snel als de uitgaven, waardoor bij elke besparing het tekort op korte termijn blijft bestaan en de schuld steeds maar groter wordt ten opzichte van de krimpende economie. Het is een doodlopend straatje.

Maar goed, helemaal de schuld van de trojka is dit natuurlijk ook niet. Griekenland zit in een economisch labyrint met alleen maar doodlopende straatjes: er is geen propere uitweg voor dit probleem. Ook zonder de besparingsplannen van de trojka is de Griekse situatie namelijk uitzichtloos. Vandaag heeft Griekenland nog altijd een primair deficit: zelfs zonder de wurgintresten die Griekenland betaalt op zijn overheidsschuld geeft het land meer uit dan er in het laatje komt. Het is eigenlijk heel simpel: Griekenland heeft jarenlang erg ver boven zijn stand geleefd met goedkoop geleend geld en wordt nu door de omstandigheden gedwongen wel heel snel de tering naar de nering te zetten. En dat doet pijn, erg veel pijn.

Om de zoveel maanden moet een deel van de steeds groeiende schuldenberg terugbetaald worden, en dat kan Griekenland gewoonweg niet. Op lange termijn zijn er maar twee opties. Ofwel wordt de schuld goedschiks herschikt, zoals men nu probeert te doen op onderhandelde wijze, ofwel kwaadschiks, maar geherstructureerd moet de schuld zeker worden.

Er is diepe angst bij de trojka voor een eenzijdig 'kwaadschiks' faillissement van Griekenland, want dan zijn er plots een pak onzekerheden. Ten eerste wordt de Griekse overheidsschuld dan even helemaal niet terugbetaald. En we weten ondertussen redelijk goed wat dat betekent voor de Europese banksector: ellende. Onze banken zijn dan wel volop bezig met het afschrijven van die Griekse schuld, hier en daar zit er toch nog wat in de boeken. Een eenzijdig faillissement zal daarom de kapitaalnood van de Europese banksector nog doen toenemen.

Ook de ECB zit ondertussen met een grote berg Griekse schuld opgescheept en deelt dan in de klappen. Dat is niet echt een probleem, want centrale banken zijn de enige banken die best met een negatief kapitaal verder kunnen, maar leuk is toch anders. De ECB zal dan allicht voorzichtiger worden bij het opkopen van de schuld van andere probleemlanden, waardoor die in dezelfde spiraal dreigen terecht te komen.

Ten derde zullen er enorme betalingsstromen op gang komen omdat de enorme berg verzekeringscontracten op Griekse overheidsschuld (de zogenaamde CDS'en) dan geactiveerd worden. Er is allicht niemand die heel precies kan voorspellen wat er dan precies gebeurt met het financiële netwerk, maar allicht donderen er toch een paar lijken uit de kast.

Als Griekenland ook beslist uit de eurozone te stappen, dan is het hek helemaal van de dam. Want dan zal Griekenland zijn nieuwe munt onmiddellijk zwaar in waarde zien dalen, wat bijna onvermijdelijk zal leiden tot massale afhalingen bij de Griekse banken en dus de ineenstorting van de Griekse banksector. En dat is natuurlijk een probleem voor iedereen met aandelen in en schulden aan die banken. Ook daartegen proberen we ons al een tijdje in te dekken, maar toch zullen er dan zeker een aantal klappen vallen in de rest van Europa.

Ook voor de Griekse economie en bedrijven is dat natuurlijk niet echt een schitterende zaak, dus ook daar ontstaat besmettingsgevaar voor iedereen die ook maar op enige manier aan Griekenland is blootgesteld. Zal mijn klant nog kunnen betalen als het geld op zijn rekening plots is geblokkeerd of verdwenen bij het faillissement van zijn bank? Zal mijn Grieks vakantieresort dat ik nu boek nog wel bestaan tegen deze zomer? Niet echt overwegingen die de groei van de Griekse economie onmiddellijk stimuleren. Daarnaast zijn er dan ook een pak technische problemen met het Europese betalingssysteem, waar Griekenland een typisch tekortland is.

Kortom, zij die geloven dat de uittrede van Griekenland een korte en pijnloze oplossing is, dwalen meer dan een beetje. Heeft Griekenland op lange termijn de euro nodig? Nee. Heeft de eurozone op lange termijn Griekenland nodig? Nee. Zou de scheiding op korte termijn pijn doen? Jazeker, en nog niet zo'n klein beetje ook. Vandaar dat we toch maar weer verder onderhandelen en tijd winnen om ons voor te kunnen bereiden op het onvermijdelijke.